مجله میدان آزادی: در تازهترین صفحه از پرونده «روزی روزگاری تلویزیون» به سراغ سریال «روشنایی شب» ساختۀ «محمود معظمی» رفتهایم؛ سریالی در این شبهای جنگ رمضان، که مهمان شبکۀ یک تلویزیون شده است. نقد، تحلیل و بررسی این سریال را به قلم مریم رحیمیپور در ادامه بخوانید:
خلاصۀ داستان روشنایی شب
[خطر لو رفتن داستان]
ماجرا از جایی شروع میشود که دختری به نام «حیران» قصد دارد در ایران عملیات انتحاری انجام دهد ولی در همان ابتدای داستان شکست میخورد. این عملیات پیش از انجام تحت نظر نیروهای امنیتی بوده است. جلیقۀ انفجاری او خنثی شده و در اتوبوسِ هدفِ عملیات، فقط نیروهای امنیتی حضور دارند. دستگیر شدن حیران، سرنخی برای کشف یک شبکۀ نفوذ و خرابکاری است. «خانم اعتماد» و همسرش، همراه با تیمی از نیروهای اطلاعاتی تلاش میکنند، گروهی که قصد نابودی زیرساخت ارتباطی کشور را دارند، دستگیر کنند. ماجرایی که در واقعیت رخ داده و در سریال «روشنایی شب» روایت میشود.
داستان با پیدا شدن حلقههای متفاوت این جریان ادامه پیدا میکند. حیران پسرعمویی دارد که پول هنگفتی جابهجا کرده است و این پول توسط شخصی به نام جعفر (پیام احمدینیا) پرداخت شده است. نیروهای امنیتی به دنبال رأس این شبکه با نام مستعار «راموس» هستند. فردی که هویت و نامهای متفاوتی دارد و پیدا کردن او ساده نیست؛ «رویا نونهالی» نقشآفرینی این شخصیت را به عهده دارد. حضور بازیگرانی مانند نونهالی و«مهدی فخیمزاده» باعث شده که «روشنایی شب» یادآور سریال «خواب و بیدار» باشد که یکی از سریالهای پلیسی محبوب صدا و سیما به حساب میآید.
«روشنایی شب» به کارگردانی «محمود معظمی» یکی از سریالهای نوروز ۱۴۰۵ است که در بحبوحۀ جنگ رمضان از شبکۀ اول سیما پخش میشود. «بهروز مفید» و «مصطفی رضوانی» تهیهکنندگان این اثر و «عباس نعمتی» نویسندۀ آن است. «روشنایی شب» با بودجۀ «سیما فیلم» و در دورۀ مدیریت «پیمان جبلی» بر سازمان صداوسیما ساخته شده است.
محمود معظمی (که نباید او را با احمد معظمی، کارگردان سریال خانۀ امن اشتباه گرفت.) با سریال «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» شناخته شد و تا امروز آثاری مانند «زاویه هفتم»، «فریبا»، «محرمانه» و «تمام رخ» را در کارنامۀ خود دارد.
پاشنه آشیل سریالهای تلویزیون
اگر یک نفر داستان «روشنایی شب» را برای شما تعریف کند، از آن لذت خواهید برد و حتی برای شنیدن ادامهاش مشتاق میشوید اما شاید تماشای اصل اثر چنین لذتی نداشته باشد. این سریال هم اشکالاتی مانند دیگر سریالهای صدا و سیما دارد که به اصل ایده آسیب میزند، اشکالاتی که در سریالهای دهۀ اخیر بیشتر دیده میشود.
اولین و شاید اساسیترین مشکل، ریتم کند حوادث و صحنههاست. به طوری که اگر سریال را با سرعت دو برابر تماشا کنید به ریتم مطلوبی خواهید رسید. صحنههای طولانی زائد، مثل راه رفتن شخصیتها، نشستن در ماشین، جابهجا شدن از مکانی به مکان دیگر و ... ریتم سریال را کند کرده است. همان مشکلی که باعث میشود مخاطب حوصلۀ کافی برای دنبال کردن اثر نداشته باشد (شاید هم یک مزیت از این جهت که تماشای چنین سریال نیاز به دقت و تمرکز بالایی ندارد.) این مشکل در ژانر پلیسی-امنیتی که ذاتاً مستلزم هیجان و تعلیق است، جدیتر است.
اشکال دیگری که در اغلب سریالهای سیما، علیالخصوص سریالهای امنیتی و مبتنی بر حوادث واقعی دیده میشود؛ ارائۀ مستقیم اطلاعات در گفتوگوی شخصیتهاست. همه میدانیم که آدمهای معمولی و نیروهای امنیتی واقعی، در روزمرۀ خود این طور صحبت نمیکنند. مثلاً مسئول یک بخش وقتی قصد دارد به زیردستش دستور بدهد از قطع اینترنت جلوگیری کند در ادامه نمیگوید «میدونی که اینترنت برای مردم خیلی اهمیت داره، زیرساخت بانکها، پمپ بنزینها، زندگی مردم همه به این وابسته است!» مشخص است که شخصیت، این دیالوگ را نه برای شخصیت مقابل خود، بلکه برای مخاطب پای تلویزیون گفته است؛ و سریالهای امنیتی تلویزیون، سرشار از این دیالوگهاست. دیالوگهایی که بیشتر شبیه به یک مقاله است تا گفتوگوی دو انسان معمولی. فارغ از این مورد تکرار گفتوگوها و صمیمت مصنوعی در گفتگوهای شخصیتها (علیالخصوص در روابط عاشقانه)، موجب کم عمق شدن شخصیتپردازی و به تبع آن کل داستان میشود.
ضعف بازیگری، ضعف در طراحی لباس (علیالخصوص برای شخصیت نیروهای امنیتی خانم)، حل شدن سریع گرههای داستان، شخصیتهای سیاه و سفید و عدم حضور شخصیتهای خاکستری، از جمله مواردی است که در این سریال و همینطور دیگر سریالهای سیما دیده میشود. مواردی که بسیاری از آنها با کمی دقت و توجه و بدون صرف هزینۀ خاص به راحتی برطرف خواهد شد.
با وجود همۀ موارد مطرح شده سریالهای صدا و سیما، همچنان مخاطبان پرشمار خود را دارد، علاوه بر این مخاطبان نشان دادهاند که از سریالهایی با داستان امنیتی لذت میبرند. همانطور که «روشنایی شب» مخاطبان خود را جذب کرده است، اما توجه به نکات ساختاری در فیلمنامه و بعضی جزییات در پرداخت، موجب میشود مخاطبان بیشتری به تماشای این آثار بنشینند.