مجله میدان آزادی: «در خارج از آفریقا» به کارگردانی «سیدنی پولاک» فیلمی در ژانر درام و زندگینامه است. این فیلم در سال 1985 توانست 7 جایزۀ اسکار از جمله جایزۀ بهترین فیلم را از آن خود کند. در جدیدترین مطلب از پرونده «جایزه سینمایی اسکار»، نقد و بررسی این فیلم را به قلم مسعود اباذری در ادامه بخوانید:
اگر یک ماسایی را زندانی کنید در زندان میمیرد، چراکه در زمان حال زندگی میکند و درکی از آینده ندارد. بومی آفریقا باور میکند که زندان برای او ابدی است. شاهکلیدی در رمان «کارن بلیکسن» که توسط «کورت لودکی» (kurtluedik) به فیلمنامۀ اقتباسی «بیرون از آفریقا» تبدیل شده است.
«سیدنی پولاک»، کارگردان برجستۀ فیلم با تمرکز بر شخصیت اصلی فیلم (کارن)، شکستها و سیر تحولات روحی شخصیت اصلی داستان با بازی «مریل استریپ» را در مرکز توجه خود قرار داده است.
پوستر فیلم سینمایی «در خارج از آفریقا» ساختۀ «سیدنی پولاک»
داستان فیلم در خارج از آفریقا
[خطر لو رفتن داستان فیلم]
فیلم، داستان شخصیت زنی به نام «کارن» از اشراف دانمارک در اوایل قرن بیستم است که با شکست عشقی به آفریقا سفر میکند تا ازدواج کند. ازدواجی با عجله و سرد که در نیمۀ درام، متلاشی میشود. دوریهای بلندمدت از همسر و آشنایی با شخصیتی به نام «دنیس» با بازی «رابرت رد فورد»، زمینۀ داستان را به سمت عاشقانهای کلاسیک میبرد. داستانی در خلال حرکت کشورهای اروپایی برای فتح مستعمرات جدید و تسلط بر آفریقای زیبا که این طبیعت بکرش بهخوبی توسط «دیوید واتکین» فیلمبردار به تصویر کشیده شده است.
مرد داستان، دنیس، شخصیتی آزادمنش که با شکار و طبیعت خو گرفته است، در تضاد مابین شکار و احترام به قبایل آفریقا و زیست اروپایی در نبرد است. او با ماشین به شکل کلی آن، مشکل دارد و با دیدن گرامافون و شنیدن قطعات «موتزارت»، به زبان میآورد که ماشینی ارزشمند تولید شده است و با دیدن هواپیما به سمت آن میرود و در پایان داستان سقوط میکند و کارن را تنها میگذارد. تضادهایی که بینندۀ هوشیار را دچار این نکته میکند که او کیست و چه چیزی را میستاید؟ بازی آرام و چهرۀ «رابرت رد فورد» بهخوبی از پس این تناقضات و عقیم بودن شخصیت برمیآید. شخصیتی که در رمان به خوبی تشریح شده و در هنگام انتقال به فیلمنامه الکن باقی مانده است.
فیلم در بیان روایی داستان تا حدودی موفق است تا سیر تحول شخصیت کارن و علاقۀ او به تبدیل کردن بومیان زمینش در کیککو (کیکوک؟) به تمدن اروپایی و سپس مسئولیت وجدانی برای انتقال بومیان را بیان کند.
زمانی که کارن، تصمیمِ گرفتهشده توسط همسرش را برای کشت قهوه در زمینش میپذیرد، رئیس قبیله عنوان میکند که کشت قهوه در این ارتفاع منطقی نیست؛ اما تلاش و دقت شخصیت کارن و همکاری و محبت او به بومیان، نتیجهای درخشان را پدید میآورد. نتیجهای که در چرخش و اتفاقی که در کاشت داستان میافتد، در آتشسوزی، همۀ محصول و زمینش از بین میرود. مسیری که شخصیت محکم و استوار او را در نهایت زیبایی و صلابت نشان میدهد.
سکانسی از فیلم «در خارج از آفریقا» ساختۀ «سیدنی پولاک» برندۀ جایزه اسکار 1985
نقدی بر فیلم در خارج از آفریقا
سیدنی پولاک در بیان جزئیات از صرف چای و نشان دادن فنجانها به سبک انگلیسی و تلاش کارن در ابتدای فیلم برای دستکش در دست کردن کارگران بومی و صرف نظر کردن کارن در انتهای فیلم، از این کار، تصویر دقیقی از حالوهوای داستان ارائه داده است. جهانی پر از جزئیات که البته هرکدام میتوانست دقیقتر پرداخته شود.
تعدد شخصیتها، وجود تاریخ آفریقا و اتفاقات پیش روی کارن و رقابت عشقی که بین همسر کارن، دنیس و... میتوانست مورد واکاوی بیشتری قرار گیرد اما علاقۀ کارگردان به حیات وحش و شیفتگی او به شخصیت کارن واقعی، مسیر شخصیتها و داستان را تحتالشعاع قرار داده است.
داستانی با یک درام متین که شروع غارت و تغییر را نهیب میزند. داستانی در دل طبیعت دستنخورده، که اروپاییهای مردسالار برای شکار و غارت منابع به آن حمله کردهاند و در صدد حمله به خود و آغاز جنگ جهانی هستند و زنی که مزرعۀ خود در آفریقا را تنها پناهگاه خود میبیند و با ورود به آن، مورد بیمهری باشگاه اشراف مردسالار قرار میگیرد و با خیانتهای مداوم همسر و سرکارگر پولپرست اروپایی خود، نبردی را آغاز میکند که در نهایت به پول و قدرت میبازد و ورشکسته میشود؛ اما با تغییری روحی و ساختن شخصیتی استوار و درک درستی از جهان پیرامون خود به دانمارک باز میگردد و در نهایت خاطرهای از یک زن موفق باقی میگذارد. انگار هجوم آنهمه مرد و سلاح و طبیعت وحشی وجود دارند تا کارن از میان آنها بگذرد و به دریافتی درست و تجربهای بکر دست یابد.
در پایان داستان شیرهایی که در همۀ داستانها نماد قدرت هستند و در جایجای فیلم حضور دارند حتی بر سر گور دنیس، به نمادی از ارادۀ کارن تبدیل میشوند تا به کنیا و به آفریقا بفهماند که یک زن همه چیز را به جان خرید، ساخته و پرداخته شد و مانند یک ماسایی مبارز آزاد و رها به خانه بازگشت.
فیلم «در خارج از آفریقا» محصول سال 1985
جوایز فیلم در خارج از آفریقا
فیلم «بیرون از آفریقا» در کسب جوایز، نیز بهخوبی عمل کرده است و جوایز زیادی از جمله اسکار را نصیب خود نموده است. این فیلم ۷ جایزهٔ اسکار، از جمله جایزهٔ اسکار بهترین فیلم را در سال ۱۹۸۵ به دست آورد. بازی فوقالعادۀ «مریل استریپ» در کنار طبیعت بکر آفریقا، در زمان و ساخت فیلم و سخنرانی زیبای کارن بر سر گور دنیس، همه، پر از جزئیاتی است که غنای فیلم را شایستۀ تحسین کرده است.