مجله میدان آزادی: یکی از خبرهای هر روز رسانهها در این ایام، پذیرفته شدن نمایندگان سینمای کشورهای مختلف در اسکار است. خبری در ابنباره بخوانید:
به گزارش مجله میدان آزادی؛ فلسطین داستانی کاملاً شخصی از غزه را به صحنۀ جهانی میبرد. مستند «شهروند اسامه» ساختۀ احمد حسونا فیلمساز فلسطینی، بهعنوان نمایندۀ رسمی فلسطین برای نود و نهمین دورۀ جوایز اسکار انتخاب شد تا در بخش بهترین فیلم بلند بینالمللی رقابت کند.
درحالیکه این فیلم در جشنواره فیلم ونیز امسال حضور دارد و شنبه اولین نمایش خود را در بخش غیررقابتی تجربه کرد، برای حسونا، که در غزه است و نتوانست در ونیز حضور یابد، سفر فیلم او چیزی فراتر از یک حضور بزرگ در جشنواره یا یک نقطه عطف در فصل جوایز است. به گفتۀ او، این راهی برای گفتن به جهان است که «ما اینجا هستیم».
«شهروند اسامه» داستان اسامه یک عکاس هنری را دنبال میکند که در شمال غزه به یک مستندساز جنگ تبدیل شده است. درحالیکه درگیری در اطراف او ادامه دارد، اسامه تلاش میکند از همسر و فرزند تازه متولد شدۀ خود محافظت کند و درعین حال ویرانیهای اطرافش را نیز مستند کند.
این مستند تجربیات شخصی او را در کنار واقعیت بزرگتر جنگ قرار میدهد. بمبارانها، گرسنگی، آوارگی، غم و اندوه و آسیبهای روحی، بخشی از داستانی میشوند که درباره خانواده، پدر بودن و تمایل به ادامۀ خلق هنر در شرایط فوقالعاده دشوار نیز است.
این فیلم به جای اینکه اسامه را صرفاً به عنوان شاهد جنگ معرفی کند، به بررسی تضاد عاطفی بین مسئولیتهای او بهعنوان یک مستندساز و مسئولیتهایش بهعنوان یک همسر و کسی که تازه پدر شده، میپردازد.
برای حسونا، داستان اسامه عمیقاً با تجربۀ خودش مرتبط است. وی میگوید: وقتی دربارۀ جنگ صحبت میکنیم، درباره شهروند اسامه صحبت میکنیم.
این فیلمساز، اسامه را چیزی بیش از یک فرد توصیف میکند و میگوید تجربیاتش نمایانگر تجربیات افرادی است که جنگ را تجربه کردهاند، بهویژه در شمال غزه و سراسر نوار غزه.
«شهروند اسامه» پس از حضور در جشنواره فیلم ونیز برای اسکار انتخاب شده است و به این مستند، پیش از سفرش در فصل جوایز، جایگاه بینالمللی مهمی میدهد.
حسونا نتوانست خودش به ونیز سفر کند زیرا همچنان قادر به ترک غزه نیست. باوجود این، حضور فیلم در یکی از تاریخیترین جشنوارههای فیلم جهان به لحظهای مهم برای فیلمساز و تیمش تبدیل شد.
برای حسونا، اهمیت ونیز فراتر از اعتبار است. وی میگوید: ونیز به فیلمسازان فرصت میدهد تا داستان خود را با استفاده از تصاویر و صداهای خودشان روایت کنند و در همین حال تجربهای از زندگی در غزه را پیش روی مخاطبان بینالمللی میگذارد.
حسونا میافزاید: اولین نمایش فیلم فقط مسئلۀ اعتبار نیست. چیزی که برای من مهم است فضایی است که جشنواره برای روایت داستانمان به ما داده است.
این احساس، خود مستند را نیز تعریف میکند. «شهروند اسامه» صرفاً به عنوان فیلمی دربارۀ جنگ معرفی نمیشود، بلکه بهعنوان تلاشی برای حفظ انسانیت مردمی که در آن زندگی میکنند، مطرح میشود.
شهروند اسامه درباره چیست؟
در مرکز این مستند، اسامه، یک عکاس هنری سابق که به مستندسازی جنگ اطراف خود روی آورده است، قرار دارد. او در حین ثبت ویرانیها در شمال غزه، همزمان تلاش میکند خانوادهاش را در امان نگه دارد. همسرش به تازگی زایمان کرده و این لایه احساسی دیگری به وضعیتی که از قبل ویرانگر بوده است، اضافه میکند؛ بنابراین، فیلم بین وظیفۀ حرفهای اسامه و زندگی خصوصی او در حرکت است. او درحالیکه سعی میکند از نزدیکان خود محافظت کند، ویرانی را مستند میکند. او تولد فرزندش را در پسزمینهای از خشونت، گرسنگی و عدم قطعیت تجربه میکند.
این مستند در پی آن است تا با ترسیم این احساسات نشان دهد انسان ماندن در زمانی که زندگی عادی تقریباً مختل شده است، به چه معناست. برای حسونا، حفظ این تجربیات در فیلم بسیار مهم است. او «شهروند اسامه» را تلاشی برای حفظ خاطرۀ آنچه مردم در زمانی که جنگ میتواند باعث شود مردم از هویت خود غافل شوند، تجربه کردهاند، توصیف میکند.
احمد حسونا میگوید: هدف ما مستندسازی وضعیت بحرانی روزنامهنگاران در غزه با تولید یک مستند معاصر دربارۀ آزادی مطبوعات بود. اما نشان دادن زندگی روزمرۀ آنها نیز برای ما مهم بود، زیرا آنها، مانند سایر ساکنان غزه با آنچه فیلمبرداری میکردند روبهرو بودند و مجبور بودند از خانوادههای خود محافظت کنند و در عین حال راههایی برای زنده ماندن پیدا کنند.
اولین نمایش فیلم در یک لحظۀ بحرانی اتفاق میافتد. سه سال پس از نسلکشی، هزینه روزنامهنگاران در غزه ویرانگر بوده است. به گفته کمیته حفاظت از روزنامهنگاران (CPJ)، ۲۰۹ روزنامهنگار کشته، ۱۷۴ نفر زخمی و ۱۰۸ نفر از آنان را نیروهای اسرائیلی دستگیر شدهاند. این مرگبارترین درگیری برای روزنامهنگارانی است که CPJ تاکنون مستند کرده است.
سازنده «شهروند اسامه» کیست؟
این فیلم حاصل یک ابتکار فیلمسازی گسترده به رهبری تهیهکنندگان رشید مشراوی و لورا نیکولوف است که برای حمایت از فیلمسازی از داخل غزه و ایجاد فرصتهایی برای فیلمسازان فلسطینی برای ادامه کار با وجود شرایط بسیار دشوار تلاش کردهاند.
این تلاش فراتر از فقط یک فیلم است و این پروژه در تلاش است تا ضمن حفظ صداها و حافظه جمعی فلسطینیان از طریق سینما، به توسعه و پایداری چشمانداز سینمایی غزه کمک کند.
یسپر هویبرگ مدیر اجرایی IMS که از سازندگان فیلم است، بر اهمیت فیلم تأکید میکند و می گوید: این مستند گواهی بر شجاعت آنهاست. ما مفتخریم که از تولید این مستند حمایت کردهایم و امیدواریم که در ونیز و فراتر از آن به مخاطبان گستردهای برسد تا جهان نتواند همچنان از آنچه روزنامهنگاران برای شهادت دادن قربانی کردهاند، چشمپوشی کند.
انتخاب فیلم «شهروند اسامه» برای اسکار چه معنایی برای فلسطین دارد؟
معرفی «شهروند اسامه» به آکادمی اسکار پس از حضور فیلم در ونیز، یک پلتفرم بینالمللی بزرگ دیگر برای آن فراهم میکند؛ بااینحال، برای حسونا، اهمیت این موضوع صرفاً رقابت برای اسکار نیست. این فیلمساز این سفر را فرصتی برای فیلمسازان فلسطینی میداند تا داستانهای خود را به شیوۀ خودشان روایت کنند.
مسیر این مستند از غزه تا ونیز و اکنون اسکار، سفری قابل توجه برای فیلمی است که در شرایطی بسیار دور از محیط سنتی فیلمسازی ساخته شده است.
حسونا انتخاب ونیز و ارسال فیلم به اسکار را به عنوان «مدالی که بر سینه خود میزنیم» میخواند و آن را بیانیهای از وجود مقاومت میداند.
وی میگوید: ما عاشق زندگی و عاشق سینما هستیم و معتقدیم که روزی داستانهای ما میتوانند به سمت بهتر شدن تغییر کنند.
برای «شهروند اسامه»، این سفر اکنون تا نود و نهمین دورۀ جوایز اسکار ادامه دارد. چه این فیلم در نهایت چه نامزد اسکار شود و چه برنده جایزه شود، انتخاب آن، داستانی عمیقاً شخصی از غزه را در مقابل مخاطبان بینالمللی سینما قرار داده است.