مجله میدان آزادی: به سنت پایان ماه مجله میدان آزادی، با پایان شهریور، جدیدترین شماره از ماهنامۀ «کاغذ اخبار هنر» را به قلم «حنانه شکیبا» بخوانید:
اکران «بُت» بدون ممیزی
خبر اکران بت در پانزدهم مهر، یکی از مهمترین خبرهای سینمای ایران در شهریورماه بود. «بُت» هفتمین فیلم سینمایی حمید نعمتالله پس از فیلم توقیفی «قاتل و وحشی» است که چهار سال پس از آن، جلوی دوربین رفت و توانست بدون ممیزی و حذفیات پروانه نمایش بگیرد.
با نزدیکشدن به آغاز اکران این فیلم، نخستین تیزر این فیلم منتشر شد که میتوانید اینجا ببینید.
گفته میشود «بت» در ژانر درام و با مضمونی اجتماعی ساخته شده است و با فضایی متفاوت و اتمسفری خاص، تجربهای متفاوت در سینمای ایران را رقم میزند.
اهدای گواهینامه درجه یک هنری در 23 شهریور به علیرضا داودنژاد کارگردان و فیلمنامهنویس پیشکسوت سینمای ایران نیز از مهمترین خبرهای سینمایی این ماه بود.
کدام فیلمها در شهریور ماه بیشتر دیده شدند؟
پرفروشترین فیلم شهریور ۱۴۰۵، سینمایی جنایی- دادگاهی «زندهشور» به کارگردانی کاظم دانشی با ۵۶ میلیارد و ۱۶۱ میلیون تومان فروش است و عنوان کمفروشترین به «خط نجات» به کارگردانی وحید موسائیان میرسد که تنها ۵۹۴ هزار تومان فروخته است.
پس از «زندهشور»، کمدی- اجتماعی «استخر» به کارگردانی سروش صحت با ۵۰ میلیارد و ۶۷۲ میلیون فروش، در جایگاه دوم پرفروشترینهای سینمای ایران در شهریور ۱۴۰۵ و «اسکورتِ» یوسف حاتمیکیا با ۳۰ میلیارد و ۹۷۲ میلیون تومان فروش، در جایگاه سوم نشستهاند. نکته جالب توجه جایگاه انیمیشن «سفینه نجات» به کارگردانی هادی محمدیان با ۲۴ میلیارد و ۳۸۷ میلیون تومان فروش است که در مقام چهارم نشسته است تا یک «انیمیشن» هم در میان پرفروشها باشد. به این ترتیب «زندهشور» و «استخر» که از ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ روی پرده رفتهاند، «اسکورت» و «سفینه نجات» که اکرانشان به ترتیب از یازدهم و چهارم شهریور ۱۴۰۵ آغاز شده است چهار فیلم پرفروش شهریورماه هستند.
چهار جایزه یک مسابقه بینالمللی برای عکاس ایرانی
در عکاسی هم حتما مهمترین خبر درخشش عکاسان ایرانی در نهمین دوره جشنواره بینالمللی عکاسی تئاتر THEATRE EXPOSED بود.
موضوع اصلی مسابقه بینالمللی عکاسی تئاتر THEATRE EXPOSED «تئاتر به مثابه هنر» است و نتایج آن هر سال همزمان با روز جهانی عکاسی اعلام میشود که در آخرین دورۀ آن، عکاسان ایرانی خوش درخشیدند. محمد بهارفر، شیوا سراج، علیاصغر اظهاری خوشکار، محسن سعادت نصری، شاهین مقدم، کیومرث خوشصفت، سید الهه قاسمی و کیارش مسیبی از جمله عکاسانی بودند که در بخشهای مختلف جایزهها را درو کردند. جزئیات این خبر را اینجا بخوانید.
پایان غم غربت برای نامجو
در موسیقی هم به جز کنسرتهای متعدد در جای جای ایران و جهان به خوانندگی هنرمندان متعدد از علیرضا قربانی در شیراز تا گرشا رضایی در تاجیکستان، حتما جنجالیترین خبر این حوزه، بازگشت محسن نامجو به ایران بود. پنجم شهریور ماه ویدئویی در شبکههای اجتمایی پربازدید شد. نامجو در این ویدئو اعلام کرد که پس از سالها زندگی در خارج از ایران قصد دارد به کشور بازگردد و گفت: «این پیام زمانی دیده خواهد شد که یا در پرواز تهران باشد یا به خاک ایران رسیده باشد.»
انتشار جدیدترین اثر شهرام ناظری با عنوان «امشب» با شعری از حسین منزوی، آهنگسازی تهمورس پورناظری و آواز شهرام ناظری، خواننده پیشکسوت موسیقی سنتی، با همکاری نوازندگان بینالمللی از دیگر خبرهای مهم موسیقایی شهریور بودند.
هنرهای تجسمی با جایزهای برای مستندسازی منسوجات سنتی ایران
در حوزۀ هنرهای تجسمی نیز، جایزه بینالمللی هنرهای نساجی به پرویز تناولی رسید. موزه منسوجات دانشگاه جورج واشنگتن (The George Washington University Museum and The Textile Museum) اعلام کرده است که جایزه «جورج هویت مایرز» در سال ۲۰۲۶ به پرویز تناولی اهدا شده است.
تناولی به دلیل بیش از ۶ دهه فعالیت در زمینه پژوهش، مستندسازی و گردآوری قالیها، گلیمها و دیگر منسوجات سنتی ایران مورد تقدیر قرار گرفته است. موزه منسوجات دانشگاه جورج واشنگتن، تناولی را از چهرههای برجسته در زمینه پژوهش و مستندسازی منسوجات سنتی ایران معرفی کرده است.
تئاتر با حواشی بازگشت «تئاترهای لاکچری» به صحنه!
عبارت «تئاتر لاکچری» سال 1397 همزمان با جنجالی شدن قیمت بلیت برخی تناترهای روی صحنه در ادبیات رسانهها مطرح شد.
در شهریور ماه امسال نیز همزمان با آغاز پیشفروش بلیتهای نمایش «آرش» نخستین حاشیه با ارائه بلیتی حدود ۵ میلیون تومانی رقم خورد. پس از آغاز پیشفروش بلیت تئاتر «آرش» رکورد قیمت بلیت شکسته شدن و این موضوع با اعتراض اهالی تئاتر و مخاطبان روبهرو شد. اما با کنار گذاشته شدن «نوید محمدزاده» در نهم شهریورماه از جمع بازیگران این تئاتر، ابعاد دیگری از این قیمتگذاری به حاشیهها راه یافت؛ نوید محمدزاده در صفحه شخصیاش نوشت:
... بلیت ۵ میلیونی بدون مشورت با ما گذاشتی تا سایت فروش بلیتی رو که کسی نمیشناخت با اسم و عکس ماها بیارین بالا. اعتراض هم که کردیم بابت شرایط اقتصادی مردم، گفتین نه نه، اون یه چیز دیگهس. طمع کردی؟ خوردی؟ ببین من که خراب نمیشم این وسط. اخلاق حرفهای من که مشخصه. تو نیومده، فکر کردی منو اخراج کنی شاخ میشی؟ نه بابا، بیشتر ضایع میشی. منو کردین گوشت قربونی که بلیت بفروشین؟...
بسیاری کنار گذاشتن محمدزاده از این نمایش را دفاع او از فلسطین و محکوم کردن اسرائیل میدانند. محمدزاده 10 روز پیش از حذف شدن در اینستاگرام تصویری از خود با لباس منتقش به پرچم فلسطین منتشر کرد.
اگرچه زمان از حقیقت این حواشی پرده برخواهد داشت اما جدا از همۀ این دلایل به نظر شما این روند قیمتگذاری باعث دلزدگی مخاطبان همیشگی و وفادار تئاتر و طبقاتی شدن هنر تئاتر نخواهد شد؟
ادبیات: رقابت کتاب یک نویسنده تازهکار با کتابهای ناشران جریان اصلی آمریکا
اما در حوزۀ ادبیات، ایندیپندنت در گزارشی از نویسندهای ۷۰ ساله میگوید که نخستین کتابش پرفروش شد و در رقابتی تنگاتنگ، در فهرستهای مختلف پرفروشترینها سایهبهسایه باقی رقبای مشهورش پیش میرود و در مواردی حتی از آنها پیشی گرفته است. در شهریور ماه این کتاب در صدر ردهبندی «نیویورکتایمز» جای گرفت و مدتهاست که رتبه نخست فهرست پرفروشترینهای داستانی «آمازون» را از آن خود کرده و «هومر» پیر را در رقابت پشت سر گذاشته است؛ هرچند شاید حتی نام این رمان را هم نشنیده باشید.
«تئو طلایی» (Theo of Golden) نخستین رمان «آلن لوی» (Allen Levi)، وکیل سابق و موسیقیدان اهل آلاباما است که در آستانه هفتادسالگی تصمیم گرفت برای نخستین بار شانس خود را در نویسندگی بیازماید. او دسامبر سال گذشته به روزنامه «واشنگتن پست» گفت: «فقط میخواستم ببینم آیا توانایی و نیروی لازم برای نوشتن یک اثر داستانی بلند را دارم یا نه.» حاصل تلاش او رمانی ۴۰۰ صفحهای است که بدون هیچگونه تبلیغاتی و بدون برخورداری از حمایت ناشران جریان اصلی، سرانجام سه سال پس از انتشار شخصی توسط خود لوی، به کتابی پرفروش بدل شد درحالیکه ابتدا قصد داشت دستنوشته آن را در کشویی بگذارد و آن را به دست فراموشی بسپارد.
این رمان داستان پیرمردی به نام «تئو» را روایت میکند که به شهر خیالی «گلدن» در جنوب آمریکا نقل مکان میکند. یک روز صبح، وقتی تئو در صف یک کافه محلی ایستاده، ۹۲ پرتره مدادی را میبیند که برای فروش روی دیوار نصب شدهاند. او همه آنها را میخرد و کاری را آغاز میکند تا این آثار را به سوژههای نقاشی و «مالکان حقیقیشان» بازگرداند و... .
سینمای جهان: ونیز و حاشیههایی مهمتر از متن
حتما مهمترین خبر سینمایی جهان در شهریور ماه برپایی جشنواره ونیز بود. ونیز امسال سیاسیترین رویداد هنری 2026 خواهد بود. رویدادی که با راه یافتن مستند «نازا» (Naza) ساخته یووال آبراهام و ریچل زور درباره جنگ غزه، سیاسیتر هم شد. این مستند ۸۰ دقیقهای در جشنواره فیلم ونیز امسال موفق به دریافت جایزه ویژه هیأت داوران شد. نمایش فیلم همچنین با ۲۵ دقیقه تشویق ایستاده تماشاگران همراه شد که رکوردی در تاریخ این جشنواره به شمار میرود.
مستند «نازا» که تهیهکنندگی آن را گاردین بر عهده داشته، نام خود را از سرواژهای گرفته که دستگاه اطلاعاتی اسرائیل برای مشخص کردن تعداد غیرنظامیانی به کار میبرد که انتظار میرود در جریان یک حمله هوایی به غزه کشته شوند.
در هشتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز، لاله مرزبان برای بازی در فیلم زیرزمینی «خانه مراقب» برنده جایزۀ بهترین بازیگر زن بخش فرعی افقها شد. سخنرانی مرزبان هنگام دریافت جایزه، حواشی بسیاری برای او در داخل کشور رقم زد. بسیاری سخنان او را بیتفاوت به کشتار کودکان در ایران توسط آمریکا و اسرائیل دانستند.
برای اطلاع از تمام برندگان ونیز 2026 در همه بخشها این فهرست را مرور کنید.
نمایندگان کشورهای مختلف در اسکار 2027 و جای خالی ایران
انتشار نام فیلمهای راهیافته به اسکار 2027 نیز از خبرهای مهم سینمایی جهان در شهریور ماه بود. کانادا فیلم «نینا رزا» به کارگردانی ژنوِیو دولود-دِ سِل را بهعنوان نماینده خود در بخش بهترین فیلم بینالمللی انتخاب کرد. فیلم «عشق ممکن» ساخته لی چانگدونگ، یکی از مهمترین فیلمسازان معاصر کره جنوبی، بهعنوان نماینده رسمی این کشور برای رقابت در بخش بهترین فیلم بینالمللی اسکار ۲۰۲۷ انتخاب شد. ژاپن با «ناگهانی» ساخته ریوسوکه هاماگوچی وارد میدان شده است. بلژیک هم «بزدل» ساخته لوکاس دونت را انتخاب کرده است. السالوادور نیز با ارسال فیلم «رأسها» برای کمیته اسکار ۲۰۲۷، برای اولینبار وارد رقابت بهترین فیلم بینالمللی آکادمی شد. اما هنوز از فیلم انتخابی سینمای ایران برای معرفی به اسکار خبری نیست.
آنان که در شهریور دنیای هنر را بدرود گفتند
اسماعیل همتی، نمایشنامهنویس، داستاننویس، شاعر و استاد دانشگاه سحرگاه یکشنبه یکم شهریورماه درگذشت.
درگذشت «سلیمان منصور»، نقاش، مجسمهساز، نویسنده و کاریکاتوریست فلسطینی شامگاه دوم شهریور ۱۴۰۵ در ۷۹ سالگی در سرزمین مادریاش، قدس اشغالی. منصور به عنوان چهرهای پیشرو در میان هنرمندان معاصر فلسطین شناخته میشد. از مشهورترین آثار ماندگار او تابلوی «جمل المحامل» است؛ اثری نمادین که پیرمردی فلسطینی را به تصویر میکشد که قدس و قبه الصخره را با طنابی بر پشت خود حمل میکند.
کریم عارفی از عکاسان پیشکسوت ایران که سالهای متمادی در عرصه عکاسی فعالیت داشت و بخشی از فعالیتهای هنری خود را به ثبت آثار تاریخی و میراث فرهنگی ایران اختصاص داده بود. ۱۰ شهریورماه از دنیا رفت؛ از جمله آثار منتشرشده او میتوان به کتاب عکس «نگاهی تازه به تخت جمشید» اشاره کرد که توسط کمیسیون ملی یونسکو در ایران منتشر شده است.
درگذشت جواد مجابی، شاعر، نویسنده، منتقد ادبی-هنری، طنزپرداز و روزنامهنگار ایرانی در چهاردهم شهریورماه. جواد مجابی از چهرههای شناختهشده فرهنگ و هنر معاصر ایران بود که در طول چند دهه فعالیت، در حوزههای مختلف ادبی و هنری حضور داشت و آثار متعددی از او در زمینۀ شعر، داستان، رمان، طنز، نمایشنامه، فیلمنامه و پژوهش منتشر شد.
مهدی متقیراد، بازیگر سینما و تلویزیون که در سریال «شیش ماهه» مهران مدیری حضور داشت و از داوران و بازیگران فصل نخست برنامه «شفرونی» بود نیز در 20 شهریور درگذشت.
و در آخرین روزهای شهریور «سیروس ابراهیمزاده» بازیگر پیشکسوت سینما و تئاتر ایران پس از تحمل یک دوره بیماری، دور از وطن درگذشت. احترام برومند با انتشار پیامی خبر درگذشت سیروس ابراهیم زاده را اعلام کرد.