مجله میدان آزادی: آنانکه تاریخ موسیقی دهۀ هشتاد ایران و چهرههای موسیقی موسوم به زیرزمینی را به یاد دارند، حتما یک نام را بهخوبی در خافظۀ تاریخی خویش به یاد دارند: محسن نامجو. خبری بخوانید از تکرار دوبارۀ این نام در خبرها:
به گزارش مجله میدان آزادی، محسن نامجو در ویدئویی که اخیرا منتشر کرده است، اعلام کرد که پس از سالها زندگی در خارج از ایران قصد دارد به کشور بازگردد. او در این ویدئو گفته است که «این پیام زمانی دیده خواهد شد که یا در پرواز تهران باشد یا به خاک ایران رسیده باشد.»
نامجو در توضیح تصمیم خود، با اشاره به سالهای زندگی در غربت، در این مجموعه ویدئوها گفت:
سلام دوستان، من محسن نامجو هستم. این ویدیو را زمانی مشاهده خواهید کرد که بنده یا در پرواز تهران هستم یا در خود خاک وطن، بعد از حدود ۲۰ سال. شرایط به گونهای پیش رفته که همانطور که دو سه روز پیش در مصاحبه با سامانه بیلبورد عرض کردم، واقعاً به مرحلهای از زندگی رسیدهام که احساس میکنم بس است، کافی است؛ غربت برایم واقعاً تمام شد.
هیچ تفاوتی ندارد که در ایران بتوانم کار موسیقی کنم یا فعالیت فرهنگی داشته باشم؛ مهم این است که در آنجا باشم، در وطن، کنار دوستانم، خانوادهام، خواهرانم و اقوامم، و بتوانم این چند صباحِ باقیمانده را در کنار آنها لذت ببرم. از هر دو نفرتان عذرخواهی میکنم؛ شهریار عزیز، سحر جان. امیدوارم من را درک کنید و بدانید که این تصمیم را دیر یا زود باید میگرفتم. میدانید که گردن من از مو باریکتر است و بابت هرگونه ضرر کاری و مالی، قطعاً مسئولیت به عهده بنده خواهد بود. مضاف بر اینکه، جنبه معنوی و حیثیتی نیز در میان است.
بنده پیش از هر چیز از تکتک مخاطبان این موسیقی عذرخواهی میکنم. نخستین پیغام من برای مخاطبانی است که در طی چند روز آینده یا یک ماه آینده، در تورنتو، نیویورک و واشنگتن دیسی، بلیتهای اجرای ما را تهیه کردند. مطمئنم این خبر برایشان بسیار سورپرایز است؛ از تکتک شما پوزش میخواهم. هزینه بلیتهایی که خریداری کردید، قطعاً به شما برگردانده میشود، اما من کماکان مخلص شما هستم و مترصد خواهم بود که انشاءالله پس از روشن شدن تکلیف زندگیام برای ایران و خارج از آن، دوباره به روی استیج برگردم و در خدمتتان باشم. و پیغام آخر برای همسر عزیزم است. تو در جریان بسیاری از اموری هستی که دیگران از آن بیخبرند و امیدوارم این تصمیم مرا درک کنی. مطمئنم بخشی از وجودت با من همراه است. برای من دعا کن که شرایط خوب پیش برود و انشاءالله در کنار هم باشیم و تو نیز بتوانی بیایی و مثل یک شهروند معمولی رفتوآمد کنیم؛ چرا که این حق هر دوی ماست.
این خواننده موسیقی پاپ که طی ماه های گذشته واکنش هایی میهن پرستانه ای هم از خود در رسانه ها منتشر کرده بود، گفت:
حرف آخر را با رسانههای اپوزیسیون دارم. بنده مفتخرم که در تمام این سالهای اخیر، هم من شما را بایکوت کردم و هم شما مرا. اگر من در ایران به هزار جور بدبختی بیفتم، به ته جوی بیفتم یا به عرش اعلی برسم، شما کوچکترین حقی ندارید که گزارشی درباره محسن نامجو پخش کنید. حساب من و شما سالهاست که از هم جداست و ما هیچ نسبتی با هم نداریم؛ چه از لحاظ اجتماعی، چه سیاسی و چه حتی هنری. البته که من در شما هیچ فهم هنری در این سالها سراغ نداشتم. پس کاری به کار بنده و اخبار من نداشته باشید. اینکه چه بلایی قرار است سر من بیاید یا چه اتفاقات خوبی در انتظار من در ایران است، کوچکترین ارتباطی به شما و رسانه و وبسایتتان ندارد. از شما بخیر، از ما به سلامت.
نامجو از چهرههای شناختهشده موسیقی تلفیقی ایران است که فعالیت حرفهای خود را در دهه ۱۳۸۰ و در فضای موسیقی زیرزمینی تهران گسترش داد. او در سالهای نخست فعالیتش، در محافل کوچک، فضاهای دانشجویی، کافهها و جمعهای خصوصی اجرا میکرد و بخشی از آثارش پیش از انتشار رسمی، به شکل غیررسمی و از طریق اینترنت و فایلهای صوتی میان مخاطبان دستبهدست میشد.
این روند باعث شد نام نامجو پیش از انتشار نخستین آلبوم رسمیاش، در میان مخاطبان موسیقی زیرزمینی شناخته شود. آلبوم «ترنج» که نخستین اثر رسمی او محسوب میشود، در سال ۱۳۸۶ منتشر شد و بخشی از قطعات آن پیش از انتشار رسمی در اینترنت بارها شنیده و دانلود شده بودند.
سبک نامجو از همان ابتدا بر ترکیب عناصر موسیقی ایرانی با گونههایی از موسیقی غربی استوار بود. او فواصل و تحریرهای آواز ایرانی و سازهایی مانند سهتار را با ریتمها و ساختارهایی برگرفته از بلوز، راک و جاز ترکیب میکرد و در شیوۀ خواندن نیز از قواعد متعارف آواز ایرانی فاصله میگرفت.
استفاده متفاوت از تحریر، کشیدن و تغییر شکل اصوات، لحنهای نزدیک به گفتار یا فریاد و قرار دادن واژگان روزمره در کنار شعر کلاسیک فارسی، از ویژگیهایی بود که در شکلگیری زبان موسیقایی نامجو نقش داشت. او در آثارش از اشعار شاعران کلاسیک نیز استفاده کرده و در کنار آن، زبان روزمره و بیان متفاوت خود را به کار گرفته است.
همین ساختارشکنیها البته از همان سالهای نخست با واکنشهایی نیز روبهرو شد. بخشی از منتقدان و علاقهمندان موسیقی سنتی، شیوه آوازخوانی و ترکیب سبکهای مختلف در آثار نامجو را نوعی فاصله گرفتن از قواعد موسیقی ایرانی و حتی تخریب سنتهای آن میدانستند. ترکیب شعر کلاسیک با بیانهای گفتاری، آواهای نامتعارف و واژگان روزمره نیز از دیگر موضوعاتی بود که واکنشهایی را در میان برخی علاقهمندان موسیقی و ادبیات برانگیخت.
نامجو در سال ۱۳۸۶ از ایران خارج شد و فعالیتهای موسیقایی خود را در خارج از کشور ادامه داد. او در سالهای پس از مهاجرت، بخش قابل توجهی از فعالیت حرفهای خود را در اروپا و سپس آمریکا دنبال کرد.
اکنون پس از حدود ۱۹ سال، انتشار پیام ویدئویی تازه این خواننده، بار دیگر نام او را در فضای موسیقی ایران مطرح کرده است؛ دربارۀ چگونگی ادامه فعالیتهای هنری او در داخل کشور اطلاعاتی منتشر نشده است.