مجله میدان آزادی: پیش از این دو پرونده برای دو جایزه سینمایی مهم خارجی و داخلی یعنی جشنواره فیلم کن و جشنواره فیلم فجر در مجله میدان آزادی منتشر کرده بودیم. اینبار و به عنوان سومین پروندهی اینچنینی «پرونده جایزه فیلم اسکار» را با بررسی جوایز، حواشی و فیلمهای دیروز و امروز جایزه آکادمی اسکار در آستانه برگزاری مراسم اهدای جوایز اسکار سال 2024 در مجله باز میکنیم. سرمقاله این پرونده را به قلم آقای حسن صنوبری بخوانید:
اسکار در حال صدساله شدن است. درست مثل یک پیرمردِ فرتوت اما ثروتمند و مشهور. اسکار مشهورترین جایزه سینمایی جهان است و برای بسیاری از مخاطبان عمومی سینما یک ملاک معتبر برای تماشای فیلم. اعتبار این جایزه که از سال 1929 برگزار میشود* به راحتی به دست نیامده و به راحتی هم فرو نمیریزد، درست مثل پیرمرد ثروتمندی که آنقدر پول جمع کرده که پس از مرگ هم تا سالهای سال فرزندانش میتوانند بر سر سفرهاش بنشینند و از اعتبارش بخورند و نامش همچنان را بزرگ بدارند.
اگر بسیاری از جایزههای سینمایی جهان دوست دارند و دست وپا میزنند تا با ارزشهای هنری یا انسانی شناخته شوند (چه به حقیقت چه به ریا و فریب) اسکار به راحتی با دو ویژگی شناختهشده و از اینچنین شناختهشدن هم ابایی ندارد، یکم: «فهم و تبلیغ سینمای عامهپسند» و دوم: «ترویج، تبلیغ و ستایش ارزشهای آمریکایی و حتی سیاستهای کوتاهمدتِ دولتهای وقت آمریکا». فرمایشیترین، دستوریترین، فریبکارترین و سیاستزدهترین جایزه هنری جهان اسکار است، اما این چهار ویژگی ضربه خاصی به هیمنه این جایزه نمیزنند تا وقتی مثل همیشه گرانترین و پرسروصداترین جایزه نیز همین اسکار باشد، که هست.
شاید بخشی از گروههای نخبگانی و مخاطبان حرفهای سینما به خاطر همین ویژگیهای اسکار دوستداشته باشند این جایزه را نادیده بگیرند، ولی وقتی -چه بخواهیم چه نخواهیم- مخاطب عام سینما چشم به این جایزه دارد و اصلا درصد بالایی از پسند عمومی سینما و به تبعش گردش مالی این هنرصنعت توسط این جایزه تعیین میشود، نهتنها نمیتوان این جایزه را نادیدهگرفت بلکه وظیفه منتقدان و نخبگان هنر و فرهنگ است تا با دیدی هوشمندانه سراغ نقد و بررسی این جایزه بروند.
جریان هنری، مستقل و اصلی سینما شاید جریانی است که اصلا جایی در اسکار ندارد و ما در بسیاری از ریویوها و مطالب سینمایی مجله میدان آزادی سعی کردهایم و میکنیم به آنها بپردازیم. اما اینبار و به بهانه نزدیکشدن به زمان اهدای جوایز اسکار به همان دلایلی که در پاراگراف قبل برایتان نوشتم میخواهیم در یک پرونده کوچک و جمعوجور به جایزه اسکار، تاریخچه و مهمترین فیلمها و هنرمندانش بپردازیم. در این پرونده کوچک هم با فهرستها و مطالب مختلفی یادی خواهیم کرد از برگزیدهها و ستارههای گذشته جوایز اسکار هم حتما با ریویوهایی تازه سراغ نقد و بررسی نامزدها و برگزیدگان و اتفاقات امسال این جایزه مشهور آمریکایی میرویم.
* اولین مراسم اهدای جوایز اسکار در 16 مه 1929، در یک مراسم شام خصوصی در هتل هالیوود روزولت، با حضور حدود 270 نفر برگزار شد. پانزده مجسمه کوچک به افتخار هنرمندان، کارگردانان و دیگر شرکتکنندگان در صنعت فیلمسازی آن زمان، به خاطر آثارشان در دوره 1927-28 اهدا شد. این مراسم 15 دقیقه طول کشید.