مجله میدان آزادی: در جدیدترین صفحه از پرونده «اردیبهشت کاغذی» و «فهرست کتابهای پیشنهادی برای خرید از نمایشگاه کتاب» فهرستی از کتابهای شاهکار ادبیات روسیه با محوریت آثار «آنتون چخوف» را برای علاقمندان به ادبیات این حوزه زبانی و فرهنگی تدارک دیدهایم. این فهرست را به قلم «عطیه میرزاامیری» در ادامه بخوانید:
«آنتون چخوف» (Anton Chekhov) یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ ادبیات جهان است. او در سال ۱۸۶۰ در شهر «تاگانروگ» روسیه متولد شد و در سال ۱۹۰۴ (در چهل و چهارسالگی) در آلمان بر اثر بیماری سل درگذشت. چخوف پزشک بود اما خودش میگفت:
«پزشکی همسر قانونی من است و ادبیات معشوقهام.»
او که استاد بینظیر داستان کوتاه مدرن به شمار میرود، با نمایشنامههایش هم آثاری جاودان خلق کرده است. سبک چخوف واقعگرایانه، دقیق و موجز است. او بدون پیچشهای داستانی، بیشتر بر عمق روانشناختی شخصیتها، زندگی روزمره و مرز باریک کمدی و تراژدی تمرکز دارد. آثارش اغلب بدون پایان قاطع تمام میشوند و حس ملایمی از غم و تأمل را در مخاطب به جا میگذارند. چخوف تأثیر عمیقی بر نویسندگان و نمایشنامهنویسان بعد از خود گذاشته است.
در ادامه بهترین آثار چخوف را مرور میکنیم.
نمایشنامههای چخوف
نمایشنامه «باغ آلبالو» نوشته «آنتون چخوف» با ترجمه «سیمین دانشور»
۱. باغ آلبالو
یکی از شاهکارهای نهایی چخوف و آخرین نمایشنامهاش، «باغ آلبالو» است. داستان «باغ آلبالو» دربارۀ خانوادهای اشرافی است که بهدلیل بدهی مجبور میشوند باغ آلبالوی خود را بفروشند. این اثر بهزیبایی نشاندهندۀ پایان عصر روسیه، ظهور طبقۀ جدید بورژوازی و حس نوستالژی و پوچی زندگی است.
خود چخوف معتقد بود این نمایشنامه کمدی است، اما در واقع پر از پیچیدگیهای انسانی، تراژدی و غم است. دیالوگهای طبیعی و شخصیتپردازی فوقالعادهاش، آن را به یکی از مهمترین نمایشنامههای قرن بیستم تبدیل کرده که بارها در سالنهای بزرگ کشورهای مختلف ازجمله ایران اجرا شده است.
این نمایشنامه با ترجمۀ «سیمین دانشور» در نشر قطره و «پرویز شهدی» در نشر کتاب پارسه منتشر شده است.
نمایشنامه «سه خواهر» نوشته «آنتون چخوف» با ترجمه «پرویز شهدی»
۲. سه خواهر
این نمایشنامه در چهار پرده است و زندگی سه خواهر به نامهای «اولگا»، «ماشا» و «ایرنا» را به تصویر میکشد. این سه خواهر در شهر کوچکی دور از مسکو زندگی میکنند و مدام آرزوی بازگشت به مسکو را دارند، اما این اتفاق هرگز رخ نمیدهد.
«سه خواهر» به موضوعاتی مثل پوچی زندگی، گذر زمان، عشق نافرجام و آرزوهای بربادرفته میپردازد. این نمایشنامه یکی از عمیقترین و غمانگیزترین آثار چخوف است. دیالوگهای آن بهشدت واقعیاند و احساسات مخاطب را برمیانگیزند.
این نمایشنامه را «سعید حمیدیان» در نشر قطره و «پرویز شهدی» در نشر کتاب پارسه ترجمه کردهاند.
نمایشنامه «مرغ دریایی» نوشته «انتون چخوف» با ترجمه «پرویز شهدی»
۳. مرغ دریایی
«مرغ دریایی» اولین نمایشنامۀ بزرگ چخوف است که ابتدا با شکست مواجه شد اما بعداً با کارگردانی «استانیسلاوسکی» به موفقیت رسید. داستان دربارۀ هنر، عشق نافرجام، جاهطلبی و نسل جوان در مقابل نسل قدیم است.
نماد «مرغ دریایی» یکی از معروفترین نمادها در تئاتر جهان است. این اثر لایههای روانشناختی عمیقی دارد و رابطۀ پیچیدۀ میان هنرمند و زندگی او را بررسی میکند.
این کتاب با ترجمۀ «پرویز شهدی» (انتشارات کتاب پارسه) یکی از محبوبترین و پرمخاطبترین نسخهها در بازار ایران است.
نمایشنامه «دایی وانیا» نوشته «آنتون چخوف» با ترجمه «پرویز شهدی»
۴. دایی وانیا
«دایی وانیا» را نمایشنامهای پر از حسرت و خودشناسی دانستهاند. داستان مردی که زندگیاش را وقف دیگری کرده و در نهایت با واقعیتی تلخ روبهرو میشود. داستان در خانهای روستایی در روسیه رخ میدهد. سالها از زندگی دایی وانیا گذشته و او تمام وقت و انرژیاش را صرف مدیریت املاک داماد مادرش، پروفسور «سربریاکوف»، کرده است. او پروفسور را نابغهای بزرگ میدانسته، اما حالا که پروفسور بازنشسته شده و با همسر جوانش به ملک آمده، وانیا متوجه میشود که تمام زندگیاش را هدر داده و پروفسور در واقع انسانی معمولی و خودخواه است. این نمایشنامه پر از عشقهای یکطرفه، حسرت، کسالت زندگی روستایی و بحران هویت است.
«پرویز شهدی» در نشر کتاب پارسه این نمایشنامه را ترجمه کرده است.
داستانهای کوتاه چخوف
داستان کوتاه «بانو با سگ ملوس» نوشته «آنتون چخوف» با ترجمه «عبدالحسین نوشین»
۱. بانوی سگدوست
یکی از زیباترین و مشهورترین داستانهای کوتاه چخوف، «بانوی سگدوست» است، که بعضاً با عنوان «بانو با سگ ملوس» ترجمه شده است.
این داستان درمورد عشق ممنوعه و غیرمنتظرۀ دو شخص است که این عشق زندگیشان را برای همیشه تغییر میدهد. «دیمیتری» (مرد متأهل میانسال) و «آنا» (زن جوان متأهل) عاشق یکدیگر میشوند و این حس بهتدریج به عشقی عمیق و دردناک تبدیل میشود. چخوف با ظرافت فوقالعادهای احساسات پیچیده، تنهایی و تحول درونی شخصیتها را نشان میدهد. پایان باز داستان، آن را به اثری مدرن و جاودان تبدیل کرده است. بسیاری آن را بهترین داستان کوتاه چخوف میدانند.
«عبدالحسین نوشین» (انتشارات نگاه) محبوبترین و پرفروشترین نسخۀ ترجمهشدۀ این داستان را در مجموعۀ «بانو با سگ ملوس و چند داستان دیگر» آورده است.
داستان کوتاه «اتاق شماره 6» نوشته «آنتون چخوف» با ترجمه «آبتین گلکار»
۲. اتاق شمارۀ شش
یکی از مشهورترین و قویترین داستانهای چخوف «اتاق شمارۀ شش» است. داستان درمورد دکتر «رگین»، مدیر بخش بیماران روانی یک بیمارستان قدیمی است که با بیمار جوانی به نام «گروموف» آشنا میشود. این اثر نقدی عمیق بر بیعدالتی اجتماعی، بیتفاوتی و مرز باریک بین «عقل» و «جنون» است.
ترجمۀ «آبتین گلکار» (انتشارات هرمس) بهنظر اکثر خوانندگان، منتقدان و سایتهای کتاب، بهترین ترجمۀ موجود از این اثر است.
داستان کوتاه «بیابان» نوشته «آنتون چخوف» با ترجمه «سروش حبیبی»
۳. بیابان
«بیابان» که تحت عنوان «استپ» هم ترجمه شده است، داستان پسربچهای به نام «یگوروشکا»ست که همراه با دایی تاجرش و کشیشی به نام پدر «کریستوفر» به سفر میروند. این سفر پر از توصیفات شاعرانه و حسی از طبیعت، انسانها و رویدادهای کوچک است. این داستان نمادین گذار از دنیای خیالانگیز کودکی به دنیای واقعی بزرگسالی، تنهایی و تجربههای تلخ زندگی را ترسیم میکند.
بهترین ترجمۀ این اثر را «سروش حبیبی» در نشر قطره منتشر کرده است.