مجله میدان آزادی: چهارشنبه‌های اقتباسی رویداد «نقدوتماشا» هر چهارشنبه به همت «مجله میدان آزادی» با اکران و نقد برترین فیلم‌های اقتباسی ایران و جهان به صورت هفتگی در پردیس سینمایی باغ کتاب تهران برگزار می‌شود. در پانزدهمین نشست از نشست‌های هفتگی «نقدوتماشا»، چهارشنبه 20 آبان فیلم سینمایی «وانکا» اکران شد. مشروح گزارش پانزدهمین «نقدوتماشا»ی هفتگی را در ادامه و به قلم «زهرا سادات مرتضوی» بخوانید:
در پانزدهمین هفته از اکران‌های هفتگی سینمای اقتباسی، فیلم سینمایی «وانکا»، ساختۀ «پل کینگ»، محصول سال ۲۰۲۳، در رویداد «نقد و تماشا» در پردیس سینمایی باغ کتاب تهران به نمایش درآمد. پس از نمایش فیلم، «هادی مقدم‌دوست»، فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان و منتقد سینما، به نقدوبررسی این اثر پرداخت. این نشست به میزبانی «ناعمه اصفهانیان» برگزار شد.
در ابتدای نشست، ناعمه اصفهانیان به معرفی رمان «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» نوشته رولد دال پرداخت؛ رمانی که نخستین‌بار در سال ۱۹۶۴ منتشر شد. دال، نویسنده بریتانیایی با تبار نروژی، از مشهورترین و تأثیرگذارترین نویسندگان قرن بیستم در ادبیات کودک و نوجوان انگلستان است. تخیل خارق‌العاده، طنز سیاه، خلق شخصیت‌های عجیب‌وغریب و روایت داستان‌هایی دربارۀ تقابل کودکان با بزرگسالان زورگو و ظالم، از ویژگی‌های شاخص آثار اوست.
با گذشت سال‌ها از انتشار آثار رولد دال، او همچنان یکی از نویسندگان کلاسیک و محبوب ادبیات کودک و نوجوان به شمار می‌رود؛ نویسنده‌ای که آثارش به زبان‌های مختلف ترجمه و در کشورهای گوناگون منتشر شده‌اند. محبوبیت داستان‌های او زمینه‌ساز اقتباس‌های سینمایی متعددی شده است. «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» پیش از فیلم «وانکا» دو بار به سینما راه یافته بود؛ نخست در سال ۱۹۷۱ با عنوان «ویلی وانکا و کارخانه شکلات‌سازی» به کارگردانی مل استوارت و سپس در سال ۲۰۰۵ با فیلم «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» به کارگردانی تیم برتون. از دیگر اقتباس‌های سینمایی آثار دال می‌توان به «غول بزرگ مهربان» ساخته استیون اسپیلبرگ و «آقای روباه شگفت‌انگیز» ساخته وس اندرسون اشاره کرد.
اصفهانیان در ادامه به بخش‌هایی کمتر شناخته‌شده از زندگی رولد دال اشاره کرد. او توضیح داد که دال فعالیت ادبی خود را با نوشتن داستان‌های کوتاه برای بزرگسالان آغاز کرده بود و در جریان جنگ جهانی دوم نیز به‌عنوان خلبان جنگنده در نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا خدمت می‌کرد. او پس از مدتی فعالیت اطلاعاتی برای بریتانیا در آمریکا، به ادبیات کودک و نوجوان روی آورد.
یکی دیگر از جنبه‌های قابل‌توجه زندگی دال، مواضع سیاسی تند او در واکنش به حمله اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲ و وقایع اردوگاه‌های صبرا و شتیلا بود. او در واکنش به این اتفاقات مقاله‌ای درباره یک کتاب تصویری با موضوع رنج مردم بیروت در دوران اشغال نوشت و در آن، مواضعی تند علیه اسرائیل گرفت. دال در این مقاله اسرائیل را با آلمان نازی مقایسه کرده و نوشته بود: «هرگز در تاریخ بشر، نژادی از انسان‌ها به این سرعت از قربانیانی مورد ترحم به قاتلانی وحشی تبدیل نشده بود.
این مواضع در سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد. دال در سال ۱۹۹۰، چند ماه پیش از مرگش، در گفت‌وگویی با روزنامه ایندیپندنت بار دیگر بر دیدگاه‌های خود تأکید کرد و گفت که بخشی از محدودیت دسترسی عمومی به اطلاعات مربوط به این وقایع، به نفوذ جریان‌های صهیونیستی در صنعت نشر و رسانه بازمی‌گردد. این اظهارات دال واکنش‌های شدیدی را در محافل فرهنگی و سیاسی برانگیخت و اتهام یهودستیزی را متوجه او کرد. در پی این حواشی، برخی از آثارش از مدارس و کتابخانه‌های آمریکا و انگلستان جمع‌آوری شدند. این ماجرا حتی پس از مرگ دال نیز ادامه یافت. در سال ۲۰۱۴ و هم‌زمان با صدمین سال تولد او، ضرابخانه سلطنتی بریتانیا از ضرب سکه‌ای به مناسبت بزرگداشت این نویسنده خودداری کرد و دلیل این تصمیم را مواضع یهودستیزانه و نژادپرستانه او عنوان کرد.
پس از این توضیحات، اصفهانیان با در اختیار قرار دادن تریبون به هادی مقدم‌دوست، نشست را وارد بخش نقدوبررسی کرد.
پیشینه‌سازی؛ شکل متفاوتی از اقتباس
مقدم‌دوست بحث خود را از نسبت فیلم «وانکا» با رمان «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» آغاز کرد. به اعتقاد او، داستانی که در فیلم «وانکا» روایت می‌شود، مستقیماً در کتاب رولد دال وجود ندارد و نمی‌توان آن را در قالب‌های متداول اقتباس، مانند اقتباس وفادارانه، برداشت آزاد، اثر الهام‌گرفته یا دنباله‌سازی قرار داد.
او این شیوه را یکی از شکل‌های متفاوت اقتباس دانست که می‌توان از آن با عنوان «پیشینه‌سازی» یا ساخت یک اثر مکمل یاد کرد. در این نوع اقتباس، فیلم‌ساز یکی از شخصیت‌های شناخته‌شده یک اثر داستانی را انتخاب می‌کند و با تکیه بر شناختی که مخاطب پیش‌تر از او دارد، روایتی مستقل درباره گذشته و چگونگی شکل‌گیری شخصیتش می‌سازد؛ بی‌آنکه اثر مرجع اطلاعات چندانی دربارۀ آن بخش از زندگی او در اختیار گذاشته باشد؛ بنابراین، با دنباله‌ای معمولی یا اسپین‌آفی که ادامه زندگی شخصیت را پس از وقایع اثر اصلی روایت می‌کند، روبه‌رو نیستیم، بلکه فیلم به گذشته او بازمی‌گردد.
مقدم‌دوست این شیوه را رویکردی متفاوت در عرصه اقتباس دانست که نمونه‌های چندانی از آن وجود ندارد و می‌تواند مسیرهای تازه‌ای را در اقتباس سینمایی پیش روی فیلم‌سازان بگذارد. به اعتقاد او، در خلق آثار هنری همواره امکان تجربه شکل‌های تازه وجود دارد و بعید نیست در آینده با آثاری روبه‌رو شویم که از شیوه‌هایی متفاوت و حتی بی‌سابقه برای اقتباس استفاده کنند.
او برای توضیح این شیوه به نمونه‌هایی از ادبیات و سینمای ایران اشاره کرد و مجموعه داستان‌های «قصه‌های مجید» نوشته هوشنگ مرادی کرمانی را مثال زد. به تعبیر او، می‌توان تصور کرد که این مجموعه دستمایه یک پیشینه‌سازی قرار بگیرد؛ برای مثال، فیلمی درباره جوانی بی‌بی یا دربارۀ پدر و مادر مجید، ماجرای از دست دادن آن‌ها و سرپرستی مجید توسط بی‌بی ساخته شود. چنین اثری به گذشتۀ یکی از شخصیت‌های شناخته‌شدۀ مجموعه می‌پردازد و در عین پیوند با جهان داستانی اثر اصلی، روایتی مستقل شکل می‌دهد.
مقدم‌دوست در ادامه به تفاوت شخصیت ویلی وانکا در فیلم جدید با تصویری پرداخت که مخاطب از او در رمان رولد دال و اقتباس‌های سینمایی پیشین دارد. او توضیح داد که در دو اقتباس قبلی، به‌ویژه فیلم سال ۲۰۰۵ تیم برتون، شخصیت محوری داستان چارلی است؛ پسربچه‌ای فقیر و مهربان که آرزو دارد یکی از پنج بلیت طلایی کارخانه شکلات‌سازی را به دست آورد و وارد دنیای مرموز ویلی وانکا شود.
وانکا در داستان رولد دال شخصیتی سخت‌گیر و قاطع دارد و در برابر کودکانی که پرخوری می‌کنند، خودخواه‌اند، رفتارهای گستاخانه دارند یا بیش از اندازه به تلویزیون و بازی‌های رایانه‌ای مشغول‌اند، برخوردی جدی نشان می‌دهد. همین ویژگی‌ها کنجکاوی مخاطب را دربارۀ گذشته این شخصیت و چگونگی تبدیل شدنش به صاحب کارخانه‌ای افسانه‌ای برمی‌انگیزد.
به اعتقاد مقدم‌دوست، همین کنجکاوی می‌تواند نقطه آغاز شکل‌گیری ایده فیلم «وانکا» باشد. شخصیت ویلی وانکا، برخلاف پدربزرگ چارلی، ظرفیت بیشتری برای پرداختن به گذشته دارد. فیلم‌ساز نیز با استفاده از همین ظرفیت، به جای ساخت دنباله‌ای برای داستان چارلی، سراغ دوران جوانی وانکا و مسیری رفته است که او را به جایگاه صاحب کارخانه شکلات‌سازی رسانده است.
وانکای مهربان، ترسناک یا بی‌رحم؟
در ادامه بحث، اصفهانیان به تفاوت شخصیت وانکا در فیلم پل کینگ با تصویری پرداخت که از او در رمان و اقتباس‌های قبلی وجود دارد. وانکای فیلم جدید شخصیتی خوش‌بین، مهربان و سرزنده است؛ درحالی‌که وانکای داستان رولد دال، به‌ویژه در اقتباس تیم برتون، مرموز، پیچیده و گاهی ترسناک به نظر می‌رسد.
مقدم‌دوست در پاسخ توضیح داد که برای درک این تفاوت باید موقعیت وانکا در داستان اصلی را نیز در نظر گرفت. او قرار است کارخانه‌اش را به کودکی واگذار کند که شایستگی دریافت آن را داشته باشد؛ بنابراین، سخت‌گیری‌اش در مواجهه با کودکان، تابع همین موقعیت و تصمیم‌گیری، دربارۀ جانشین خود است.
او همچنین به تفاوت اقتباس تیم برتون با نسخه سال ۱۹۷۱ اشاره کرد. به گفتۀ مقدم‌دوست، در فیلم تیم برتون رفتار وانکا با کودکان تعدیل شده است؛ به‌طوری‌که با وجود اتفاقات عجیب و خطرناکی که برای آن‌ها در کارخانه رخ می‌دهد، در نهایت به سلامت از آن موقعیت‌ها بیرون می‌آیند و وانکا به شخصیتی کاملاً بی‌رحم و منفی تبدیل نمی‌شود. در مقابل، در رمان و اقتباس سال ۱۹۷۱ برخورد با کودکان متفاوت است و فاصله بیشتری با تصویر مهربان وانکای فیلم پل کینگ دارد.
مقدم‌دوست در ادامه تأکید کرد که شخصیت وانکا در فیلم جدید، علاوه بر پیوند با جهان رولد دال، از نگاه و جهان شخصی پل کینگ نیز تأثیر گرفته است؛ همان‌طور که شخصیت‌های مجموعه «پدینگتون» نیز عموماً مهربان و دوست‌داشتنی هستند. کینگ به‌جای بازسازی تمام ویژگی‌های وانکای داستان اصلی یا ساختن پیشینه‌ای روان‌شناختی برای رفتارهای او، بیشتر به گذشتۀ این شخصیت و چگونگی شکل‌گیری رابطه‌اش با شکلات و توانایی ساخت شکلات‌های افسانه‌ای پرداخته است.
پیوند جهان داستانی دال با نگاه شخصی کارگردان
مقدم‌دوست در ادامه تأکید کرد که عملکرد پل کینگ در اقتباس، تنها به استفاده از شیوه پیشینه‌سازی محدود نمی‌شود و شناخت او از جهان داستانی رولد دال نیز در شکل‌گیری فیلم نقش داشته است. فیلم تحت نظارت بنیاد یا نهادی مرتبط با آثار دال ساخته شده و نشانه‌های این ارتباط را می‌توان از همان ابتدای فیلم مشاهده کرد.
به اعتقاد او، کینگ در ساخت «وانکا» به ویژگی‌های اصلی آثار دال، از جمله نقد اجتماعی، نقد انحصارطلبی و سرمایه‌داری، نقد نهادهای اجتماعی و مذهبی و همچنین طنز سیاه و شیرین این نویسنده توجه داشته است. خیال‌پردازی و شیوه قصه‌گویی فیلم نیز به داستان‌های افسانه‌ای و پریان نزدیک است؛ جهانی که امکان عبور از واقعیت روزمره و ورود به موقعیت‌های عجیب و خیال‌انگیز را فراهم می‌کند.
مقدم‌دوست همچنین به دسترسی کینگ به دست‌نوشته‌ها و آثار منتشرنشدۀ رولد دال اشاره کرد و گفت فیلم‌ساز تلاش کرده است با استفاده از این منابع به نگاه و جهان‌بینی نویسنده نزدیک شود. از این منظر، نقد انحصارطلبی در صنعت شکلات، رفتارهای غیراخلاقی، مسئله کودکان کار و حتی نقد برخی نهادهای مذهبی که با صاحبان قدرت و ثروت تبانی می‌کنند از جمله وجوهی است که در امتداد جهان داستانی دال قرار می‌گیرد.
او برای نمونه به کودک واکس‌زن ابتدای فیلم اشاره کرد و توضیح داد که این شخصیت و موقعیتش در امتداد توجه دال به کودکان و وضعیت اجتماعی آن‌هاست. شخصیت‌های کوچکی که در کارخانه شکلات‌سازی کار می‌کنند نیز یادآور همان جهانی هستند که در آثار این نویسنده با آن روبه‌رو می‌شویم؛ بااین‌حال، مقدم‌دوست تأکید کرد که پل کینگ در کنار استفاده از جهان داستانی رولد دال، علایق و نگاه شخصی خود را نیز وارد فیلم کرده است. همان‌طور که مارمالاد و مربا در مجموعه «پدینگتون» جایگاه مهمی دارند، شکلات نیز در «وانکا» به عنصر محوری جهان فیلم تبدیل شده است. بنابراین، فیلم حاصل پیوند جهان داستانی رولد دال با نگاه شخصی پل کینگ است.
الگوی قهرمان؛ وانکای گرفتار در میان رقبا
بخش دیگری از بحث به ساختار روایی فیلم اختصاص داشت. اصفهانیان با اشاره به پیروی «وانکا» از الگوهای آشنای سینمای کلاسیک، این پرسش را مطرح کرد که پل کینگ تا چه اندازه توانسته است در این چارچوب به ساختاری تازه برسد و از الگوهای متداول فاصله بگیرد؟
مقدم‌دوست ساختار فیلم را بر پایۀ الگوی قهرمانی دانست که هدفی مشخص و رؤیایی بزرگ دارد و در مسیر تحقق آن با موانع مختلف روبه‌رو می‌شود. وانکا به مادرش قول داده است که رؤیایش را دنبال کند. او با تکیه بر مهارت و استعداد خود، پس از پشت سر گذاشتن هفت دریا، به شهری می‌رسد که مرکز و پایتخت شکلات است تا محصولاتش را عرضه کند.
در این مسیر، دو مانع اصلی پیش روی او قرار می‌گیرد: گرفتار شدن در مهمانخانه‌ای که عملاً به محل اسارتش تبدیل می‌شود و مواجهه با رقبای تجاری قدرتمندی که نمی‌خواهند او وارد بازار شکلات شود. به اعتقاد مقدم‌دوست، بخش مهمی از کشمکش‌ها، تعلیق‌ها و لحظات هیجان‌انگیز فیلم از همین دو خط داستانی شکل می‌گیرد؛ هرچند رقابت با صاحبان کارخانه‌های شکلات‌سازی نقش پررنگ‌تری در ایجاد موانع و پیشبرد داستان دارد.
در این ساختار، وانکا قهرمانی مثبت با هدفی مشخص و شایستگی لازم برای رسیدن به آن است؛ در مقابل، شخصیت‌های منفی از جمله صاحبان کارخانه‌های شکلات‌سازی و مسئولان مهمانخانه، قرار می‌گیرند. پلیسی که رشوه می‌گیرد و در طول فیلم چاق‌تر می‌شود نیز یکی دیگر از نیروهای مخالف قهرمان است.
شکلات: استعاره‌ای از رؤیا و موفقیت
در بخش بعدی نشست، بحث به جایگاه شکلات در فیلم رسید. اصفهانیان با طرح این پرسش که آیا شکلات در «وانکا» صرفاً یک خوراکی است یا معنایی فراتر از خود دارد، از حاضران خواست برداشت خود را از این عنصر بیان کنند. برخی از تماشاگران شکلات را نمادی از رؤیای شیرین، شادی در دنیایی محروم از شادی و حتی پول، ثروت، نخوت و زیاده‌خواهی دانستند.
مقدم‌دوست در پاسخ، شکلات را عنصری داستانی برای بازنمایی مضمون موفقیت و تحقق رؤیا معرفی کرد. به اعتقاد او، موضوع اصلی فیلم نه خود شکلات، بلکه رسیدن به هدف و محقق کردن رؤیایی است که شخصیت اصلی از ابتدا در سر دارد. مادر وانکا نیز صرفاً او را به دنبال کردن شکلات تشویق نکرده، بلکه به او سفارش کرده است که رؤیاهایش را دنبال کند؛ به همین دلیل، وقتی وانکا از کلاهی سخن می‌گوید که حتی در جیب خالی‌اش هم پر از رؤیاست، در واقع مضمون اصلی داستان را بیان می‌کند.
مقدم‌دوست این مضمون را در پیوند با سنت داستان‌گویی در ادبیات و سینمای آمریکا و انگلستان تحلیل کرد؛ جایی که روایت موفقیت، به‌ویژه داستان انسان‌هایی که از نقطه‌ای پایین آغاز می‌کنند و با تکیه بر استعداد، نبوغ، پشتکار و فردیت خود به هدف می‌رسند، جایگاه پررنگی دارد. او این الگو را نوعی کلان‌روایت در ادبیات و سینمای آمریکا دانست؛ روایتی که در آن شخصیت با وجود محرومیت‌ها و موانع، برای رسیدن به رؤیای خود تلاش می‌کند و سرانجام موفق می‌شود.
به اعتقاد او، حتی در داستان‌های گنگستری و روایت‌هایی که شخصیت‌ها از مسیرهای منفی برای رسیدن به هدف تلاش می‌کنند نیز با همین مضمون مواجهیم؛ با این تفاوت که در آن روایت‌ها، شخصیت‌ها از راه نادرست به دنبال موفقیت‌اند و در نهایت به آن نمی‌رسند. در «وانکا»، اما موفقیت از مسیری مثبت و همراه با ویژگی‌های اخلاقی مطلوب روایت می‌شود.
در این میان، شکلات فرصتی برای بازگویی این مضمون است. ویژگی‌های عجیب، اسرارآمیز و جادویی که در فیلم به شکلات نسبت داده می‌شود، ممکن است در نگاه نخست توجه مخاطب را به خود جلب کند، اما در نهایت این عنصر در خدمت روایت موفقیت قرار دارد. شکلات به فیلم امکان می‌دهد رؤیای شخصیت اصلی و مسیر رسیدن او به هدف را در قالب داستانی خیال‌انگیز و جذاب روایت کند.
او در ادامه تأکید کرد که حتی در رمان «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» نیز مضمون اصلی، تحقق رؤیاست. در آن داستان، چارلی آرزو دارد وارد کارخانه‌ای شود که درهایش به روی همه بسته است. شکلات و کارخانه، موقعیتی فراهم می‌کنند تا داستان تحقق این آرزو روایت شود. بنابراین، در هر دو اثر، شکلات بیش از آنکه موضوع اصلی باشد، وسیله‌ای برای بازگویی داستان موفقیت و رسیدن به رؤیاست.
نقش شیرین «شکلات» در روایت دوگانۀ هنر و بی‌هنری
در ادامه بحث، اصفهانیان به تفاوت میان شکلات‌های وانکا و محصولات کارخانه‌های رقیب اشاره کرد و این پرسش را مطرح کرد که آیا می‌توان تقابل میان این دو را نوعی تقابل میان تولید هنرمندانه و تولید صنعتی دانست؟ در فیلم، شکلات‌های وانکا با ذوق، خلاقیت و احساسی شخصی ساخته می‌شوند و تأثیر متفاوتی بر مصرف‌کنندگان دارند درحالی‌که محصولات کارخانه‌های رقیب، با وجود تولید انبوه و برخورداری از بازار، فاقد آن ویژگی‌های خیال‌انگیز و تأثیرگذاری‌اند.
مقدم‌دوست این تقابل را از جمله وجوه مهم فیلم دانست و توضیح داد که در اینجا نیز شکلات به‌تنهایی موضوعیت ندارد، بلکه آنچه اهمیت پیدا می‌کند، ذوق‌ورزی و عملکرد هنرمندانه است. به تعبیر او، می‌توان همین داستان را با موضوعی دیگر نیز روایت کرد.
او تأکید کرد که تقابل اصلی فیلم، تقابل میان ذوق و بی‌ذوقی، هنر و بی‌هنری و در نهایت ارزش‌گذاری بر خلاقیت در برابر پول و فروش است. در یک سوی این تقابل، فردی قرار دارد که با ابتکار دقت و علاقه محصولی متفاوت تولید می‌کند و در سوی دیگر، تولیدکنندگانی هستند که معیار اصلی‌شان فروش و سود اقتصادی است.
مقدم‌دوست در ادامه توضیح داد که فیلم حتی ارادت مطلقی به خود شکلات ندارد. برای مثال، یکی از شکلات‌های تولیدی کارخانه‌های رقیب آن‌قدر مصرف‌کنندگان را به خوردن ترغیب می‌کند که دچار اضافه‌وزن می‌شوند و حتی در موقعیت‌هایی گرفتار می‌آیند که امکان خروج از آن را ندارند. بنابراین، مسئله فیلم صرفاً تقسیم شکلات‌ها به خوب و بد نیست؛ بلکه تفاوت در شیوه تولید و نگاه سازنده به محصول است.
در شکلات‌های وانکا، نوعی ذوق‌ورزی وجود دارد که در انتخاب مواد اولیه، ترکیب طعم‌ها، شکل ظاهری و تأثیرگذاری محصول دیده می‌شود. وانکا از موادی عجیب و متفاوت استفاده می‌کند و با ترکیب آن‌ها، محصولی می‌سازد که حاصل ابتکار و خلاقیت اوست. این تفاوت، بیش از آنکه به ماهیت شکلات مربوط باشد به شیوه کار و نگاه هنرمندانه سازنده بازمی‌گردد. از نظر مقدم‌دوست، در این تقابل، صاحبان کارخانه‌های رقیب در واقع به دنبال حذف ذوق و خلاقیت‌اند؛ زیرا ورود فردی با استعداد و توانایی وانکا می‌تواند موقعیت اقتصادی و انحصار آن‌ها را تهدید کند. در نتیجه، آنچه در معرض حذف قرار می‌گیرد، صرفاً یک رقیب تجاری نیست، بلکه نوعی نگاه خلاقانه و هنرمندانه به تولید است.
او بار دیگر تأکید کرد که مضمون اصلی فیلم همچنان موفقیت است؛ موفقیتی که نه از مسیر سودجویی و انحصارطلبی، بلکه با تکیه بر استعداد، خلاقیت و ویژگی‌های مثبت شخصیت اصلی به دست می‌آید. شکلات در این میان ابزار روایت است و فیلم از طریق آن، دوگانه ذوق و بی‌ذوقی و تقابل هنر با تولید صرفاً تجاری را به تصویر می‌کشد.
وانکا نمونه‌ای از یک الگوی موفقیت
در بخش پایانی نشست، یکی از حاضران با اشاره به فیلم‌های انگیزشی، این پرسش را مطرح کرد که آیا شخصیت وانکا را می‌توان نمونه‌ای از یک الگوی موفقیت دانست که قرار است مخاطب را به داشتن رؤیا، خودساختگی و حرکت به سمت هدف ترغیب کند؟
مقدم‌دوست در پاسخ، این ویژگی را از جمله کارکردهای چنین آثاری دانست. به اعتقاد او، فیلم‌هایی از این دست تلاش می‌کنند شخصیت‌های خود را به نمونه و الگویی برای مخاطب تبدیل کنند؛ شخصیت‌هایی که می‌توانند او را به داشتن رؤیا، تلاش برای رسیدن به هدف و تکیه بر توانایی‌های فردی تشویق کنند؛ بنابراین، وانکا هم می‌تواند در مقام یک نمونه و الگو برای مخاطب قرار بگیرد.
او در عین حال درباره تفاوت میان مفهوم «نماد» و «مثال» توضیح داد و گفت در پاسخ به این پرسش ترجیح داده از واژه مثال استفاده کند تا معنای خاص و محدودکنندۀ نماد به ذهن متبادر نشود. نماد لزوماً به معنای عنصری نیست که فقط یک مفهوم مشخص را به مخاطب منتقل کند و امکان تحلیل دیگری نداشته باشد.به گفتۀ مقدم‌دوست، در یک اثر داستانی، نماد می‌تواند هم‌زمان یک عنصر داستانی باشد و ظرفیت تحلیل نیز داشته باشد. بنابراین، میان نماد بودن و تحلیل‌پذیری تضادی وجود ندارد. حتی یک شخصیت می‌تواند در عین حال که نماد موفقیت است، در مسیر داستان کنش و واکنش داشته باشد، در موقعیت‌های مختلف قرار بگیرد و مسیر روایی مشخصی را طی کند.
مقدم‌دوست در نهایت با اشاره به ماهیت موزیکال و فانتزی فیلم سینمایی «وانکا» تأکید کرد که فیلم در حد و اندازه خود تلاش کرده است شخصیت اصلی و مضمون موفقیت را تحلیل کند و نباید انتظار داشت اثری با چنین ساختار و عمقی، از تمام جنبه‌ها به تحلیل شخصیت و جهان داستانی خود بپردازد.
در پایان، ناعمه اصفهانیان ضمن تشکر از هادی مقدم‌دوست برای حضور در این برنامه و همراهی با مخاطبان، از حاضران نیز به دلیل مشارکت در نشست و حضور در چهارشنبه‌های اقتباسی رویداد «نقد و تماشا» قدردانی کرد.
او با اشاره به استقبال مخاطبان، حضور آن‌ها را عاملی دلگرم‌کننده برای ادامه این برنامه‌ها دانست و از برگزاری جلسه بعدی با نمایش فیلم «ادیسه» ساخته کریستوفر نولان خبر داد. همچنین اعلام شد که مسعود فراستی به‌عنوان منتقد در نشست هفته آینده حضور خواهد داشت.
در پایان، مجری بر ضرورت رزرو قبلی برای حضور در برنامه‌های آینده، به دلیل محدودیت ظرفیت، تأکید کرد.
علاقه‌مندان می‌توانند برای اطلاع از مشروح این نشست‌ها به سایت مجله میدان آزادی به نشانی https://azadisq.com مراجعه کنند. همچنین برای کسب اطلاعات دیگر نشست‌ها به صفحۀ اکران فیلم‌ها در وبسایت رویدادهای مجله میدان آزادی به نشانی event.azadisq.com یا به بازوی مجلۀ میدان آزادی در پیام‌رسان بله به نشانی AzadiEBot@ مراجعه کنید.