مجله میدان آزادی: در جدیدترین صفحه از پرونده «اردیبهشت کاغذی» و «فهرست کتابهای پیشنهادی برای خرید از نمایشگاه کتاب» فهرستی از کتابهای کودک دربارۀ حفظ و توجه به طبیعت در آغوش دختران را برای علاقمندان به طبیعت تدارک دیدهایم. این فهرست را به قلم «زینب ایمانطلب» در ادامه بخوانید:
همیشه برای موقعیتی که کسی غرق نعمت است اما قدرش را نمیداند مَثَل ماهی در آب را زدهاند: «ماهی که بر خشک اوفتد قیمت بداند آب را». موقعیت ما آدمها روی زمین هم مثل همان ماهی است. آنقدر زمین به ما بیمنت بخشیده که گاهی وقتی اتفاق ناگواری میافتد یادش میافتیم و تازه آن زمان است که به صرافت میافتیم و میخواهیم بدانیم چطور میشود از آن محافظت کرد.
اگر گزاف نگفته باشم زنان و دختران از قدیمیترین محافظان زمین بودهاند. طبیعت از دیرباز مدیون قوۀ مادرانگی دختران و زنانی است که با آغوش باز برای زمین پرستار بودهاند و غمگسار. برای آبزیانش دل سوزاندهاند، درختانش را گرامی داشتهاند، بهاندازه برای روزی حلال از طبیعت ارتزاق کردهاند، در بدهبستان با زمین صادق بودهاند، گیسوان آبشارها و رودها را شانه زدهاند، مولکول به مولکول هوایی را که نفس میکشند ارج نهادهاند و بسیار کارهای دیگر. شاید حتی به همین دلیل باشد که زن نماد سرزمین و وطن است. چون انگار این دو زبان همدیگر را بهتر میفهمند.
در ادامه هفت کتاب کودک معرفی میشود که پیوندی میان وجه توجه به طبیعت و مراقبت از طبیعت و دخترانگی است. هفت کتاب که قهرمانان دختر آن حافظ طبیعت هستند.
1. دختر حنا
زمین بسیار بخشنده است؛ در ازای محبتی که به آن میکنی تو را دست خالی نمیگذارد. همهجوره هوایت را دارد؛ هم هوای گرسنگی و تشنگیات را دارد، هم هوای تنپوش و جای خواب و بیداریات را، هوای سرما و گرمایت را و حتی برای زیباییات هم چاره دارد. گیاهی مثل حنا را به تو ارزانی میکند که هم درمان است، هم زیباییبخش. در این کتاب با دختری آشنا میشویم که کسب و کار پدرش تولید و فروش حناست و دختر این کسب و کار در خطر میبیند. او با ظرافت دخترانه زیبایی گیاه حنا را به هنر دستی گره میزند تا هم هنر گلدوزی را زنده نگاه دارد، هم به زمینِ پدر و حناهایش جان ببخشد. این کتاب را انتشارات مهرسا برای کودکان ۶ تا ۹ سال چاپ کرده است و نویسندۀ این داستان تصویری خانم «زهرا نعمتاللهی» است.
2. دختری که باغ را سرسبز کرد
داستان دشمنان زمین در همه جا یکی است. مثل زمین بابای ماریا در روستایی در کشور هندوراس که محصول خوبی نمیدهد و مردم روستا هم گرفتار محصول کم هستند، هم گرفتار دانش ناکافی و دلالها و رباخوارها. تا اینکه ماریا با کمک معلمش برای بهتر شدن کشاورزی و بارورتر شدن زمین فکری میکند. زمینها سبز میشوند و راههای بهتری برای رساندن محصول از روستا به شهر پیدا میشود تا دست دلال قطع بشود. در این کتاب ماریا برای پدر و زمینها مادری میکند؛ مادری آگاه. این کتاب از مجموعۀ بچههای اطراف جهان است که نشر ادامه، واحد کودک و نوجوان نشر اطراف آن را برای کودکان ۸ تا ۱۱ سال چاپ کرده است.
3. باغ رز
رز دوست دارد تکهزمینی از خودش داشته باشد تا تمام بذرهای گلی که جمع کرده آنجا بکارد. دور دنیا را سفر میکند و عاقبت به سرزمینی میرسد که فکر میکند خانهاش است. اما بعد از کاشتن بذرها هرچه انتظار میکشد هیچ گلی نمیروید. رز ناامید نمیشود. او میداند این انتظار به روزهای سبزی میرسد. همینطور هم میشود. مقاومت رز و امیدواریاش به کودکان دیگر هم سرایت میکند. همه میخواهند رز باغ خودش را داشته باشد. آرزوی رز را آرزوی خودشان میبینند. بچههایی از سراسر دنیا از هر نژادی برای رز گل درست میکنند؛ گلهای کاغذی. باغ رز پر از گل کاغذی میشود و مدتی بعد صبوریاش نتیجه میدهد و بذرهای گل به بار مینشینند. این کتاب برای کودکان ۶ تا ۹ سال مناسب است و انتشارات پرتقال آن را روانۀ بازار نشر کرده است.
4. نارگل و کلاغ
زمین گاهی به همدلی نیاز دارد. به یک برگزیده نیاز است که همدلی را خوب بلد باشد. در کتاب «نارگل و کلاغ» خانم «آتوسا صالحی» پیوندی بین زمین و متن کهن برقرار کرده است تا هم درخت را نجات دهد، هم باغی را که داستان ادبیات کهن از کلمات ساخته است. کلاغ داستان کلیله و دمنه دنبال نارگل میرود و شالگردنش را برمیدارد. نارگل وقتی برای پس گرفتن شالگردنش میرود، میبیند درختی که کلاغ آنجا خانه دارد در خطر است. حالا نارگل باید برای درخت و خانۀ کلاغ تلاش کند. این کتاب را که برای کودکان ۶ تا ۹ سال مناسب است، نشر نردبان چاپ کرده است.
5. من و لونا
سرسختیِ دخترانه سن و سال و عمر نمیشناسد. مقاومت دخترانه میتواند بهاندازۀ کل تاریخ به درازا بکشد. کسی میتواند ۷۳۸ روز روی درخت زندگی کند؟ بله. دختری که دلش برای درختان و زمین بتپد میتواند. جولیای قصۀ این کتاب عاشق جنگل و حیواناتش است. یک روز متوجه میشود بعضی درختان جنگل علامت ضربدر آبی دارند؛ یعنی بهزودی قطع میشوند. او بالای درختی میرود. آنقدر آنجا میماند تا صدایش را به گوش همه برساند که نباید این درختان را قطع کنند. داستان این کتاب که نشر کتابخورها آن را منتشر کرده و برای کودکان ۷ تا ۱۰ سال مناسب است، براساس زندگی جولیا باترفلای هیل نوشته شده.
6. نگهبان گلها
آنقدر از زمین سازههای بتنی و آجری و سیمانی روییده که جایی برای تنفس زمین و رویش نیست. دختر این کتاب هم که تازه به شهر نقل مکان کرده، دلش در این جنگل سیمانی و بتنی گرفته است. دنبال رویش است، دنبال سبز شدن، جوانه زدن، بالیدن. میان دود نیتروژن و کربن گیاه کوچکی میبیند. آن را مانند گنج نگه میدارد و بهزودی گیاهش را تکثیر میکند و بهلطف بقیۀ بچهها که این کار به وجدشان آورده است، محل زندگیاش سبز سبز میشود. این کتاب که کودکان ۶ تا ۹ سال را به خودش جذب میکند، محصول انتشارات مهرسا است.
7. رز به دیدن آقای وینترگارتن میرود
گاهی دخترها خودشان مستقیم دست به کار میشوند و باری از روی دوش زمین برمیدارند و گاهی چوب جادوی مهر و محبت را فعال میکنند و گره از سینۀ آدمها باز میکنند تا بهتبع آن زمین جای بهتری شود. مثل رز؛ دخترهمسایۀ جدید آقای وینترگارتن. رز تازه به این محله اسبابکشی کرده است. بچههای محل او را از آقای وینترگارتن میترسانند. از بعضی خیالپردازیهای آنها که بگذریم آقای وینترگارتن خانهنشین است، عصبانی است و حیاط خانهاش پر از آشغال و بههمریخته و بدریخت است. اما رز با محبتی که به آقای همسایۀ بداخلاق میکند او را صد و هشتاد درجه تغییر میدهد. آقای همسایه بعد از معاشرت با رز و بهتر شدن حالش اولین کاری که میکند صفا دادن حیاط کثیف خانهاش است. بچهها میبینند آقای همسایه چطور بعد از مدتها از خانه بیرون میآید و حیاطش را از کثیفی و بههمریختگی نجات میدهد. این کتاب را نشر شهرتاش برای کودمان ۵ تا ۹ سال منتشر کرده است.