مجله میدان آزادی: در سومین روز از اکرانهای چهلوچهارمین جشنوارۀ فیلم فجر، به سراغ نقد و بررسی فیلم «سرزمین فرشتهها» ساختۀ «بابک خواجه پاشا» محصول سال ۱۴۰۴ رفتهایم. در ادامه ریویوی این اثر از مجموعهنقدهای پروندۀ «پرواز بر فراز آشیانه سیمرغ» را به قلم «مینو خانی» بخوانید:
فیلم «سرزمین فرشتهها» سومین فیلم بلند «بابک خواجه پاشا» در چهارمین روز چهل و چهارمین جشنواره ملی فجر در خانه رسانه، پردیس سینمایی ملت به نمایش درآمد.
عوامل فیلم سرزمین فرشتهها
تهیهکننده این فیلم که محصول مشترک سازمان سینمایی سوره و موسسه تصویر شهر است، «منوچهر محمدی»، تهیهکننده با سابقه درخشان و با کارنامهای بلند بالا در سینمای ایران است. بازیگران اما تماما غیرایرانی و عربزبان از کشورهای سوریه، لبنان و عراق شهرهای عربزبان ایران هستند که با هدایت و ایفای نقش بازیگر سوری «سولاف فواخرجی»، برنده نخل طلای کن مقابل دوربین «علیرضا برازنده» رفتند.
پوستر فیلم سینمایی «سرزمین فرشتهها»، ساختۀ «بابک خواجه پاشا»
خلاصه داستان فیلم سرزمین فرشتهها
«در سرزمین فرشتهها زنی با عشق و مقاومت معجزهای را رقم میزند». داستان فیلم درباره حمله به غزه و زنی به نام «ضحی» است. خانم معلمی که همسر و دو دخترش را قبلا در حمله دیگری از دست داده است. پدر و مادر «نور»، دختر همسایه هم در آخرین حمله که ضحی در آن جان سالم به در برده است، به شهادت رسیدهاند. ضحی، نور را در آغوش می گیرد و راهی سرپناه میشود. اما حملات بی وقفه ادامه دارد و کودکان دیگری تنها در این جهان پر از ظلم باقی ماندهاند. ضحی آنها را نیز در آغوش میگیرد.
سکانسی از فیلم سینمایی «سرزمین فرشتهها» با بازی «سولاف فواخرجی»
نقد محتوایی فیلم سرزمین فرشتهها
حملات بیرحمانه به فلسطین و غزه که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ شدت گرفت و کودکان بسیاری خانواده خود را از دست دادند و خود نیز به شهادت رسیدند، موضوع محوری جدیدترین فیلم بابک خواجه پاشاست. او در اولین اثر خود توجه به کودکان را نشان داده بود: «در آغوش درخت» یکی از آثار شاعرانه در سینمای کودک و نوجوان ایران است و تعهد و حساسیت خواجه پاشا به نقش خانواده و اهمیت کودکان را نشان میدهد. توجه به کودک و فیلم درباره آن، ابعاد متنوعی دارد که یکی از آنها، وجه شاعرانه فیلم میشود. چون کودکان به واسطه دنیای خالص و شفاف خود، خلوص و شفافیت فیلم را باعث میشوند و این بار خواجه پاشا با نگاهی جهانی سراغ کودکان مظلوم غره رفته است، کودکانی که همه جهان غم و درد آنها را به دل کشیدند.
پوستر فیلم سینمایی «در آغوش درخت»، ساختۀ «بابک خواجه پاشا»
«ضحی» با بازی «سولاف فواخرجی» مسئولیت کودکان تنهای غزه را به دوش میکشد، برایشان غذا پیدا میکند، با آنها بازی میکند و اجازه میدهد در شرایط سخت و دردآور جنگ و ترس ناشی از صدای انفجارهای پیاپی، کودکان کودکی کنند و با داستانهای خود تلاش میکند ترس را از آنها دور و در دلشان روزنه امیدی بکارد. برای همین داستان سرزمین فرشتهها درهم آمیخته از بازی و شادی کودکان و شیطنتها و بازیگوشیها و ترس و اضطراب آنهاست.
وجه مهم فیلم سرزمین فرشتهها همدردی با یک درد جهانی است. دردی که شاید تاریخ سالها و سدهها به خود نبیند و خواجه پاشا و محمدی با به تصویر کشیدن این درد، همراهی و همدردی ایران با این درد را بیش از پیش ثابت کردند، بدون اینکه به اثرشان وجه شعاری داده یا ناله سر دهند. این همان کاری است که «رضا فرهمند» در مستند «زنانی با گوشوارههای باروتی» درباره خانواده گروهک داعش انجام داد.
سکانسی از فیلم «سرزمین فرشتهها»، ساختۀ «بابک خواجه پاشا»
نقد فرمی فیلم سرزمین فرشتهها
سولاف فواخرجی بازی بسیار درخشانی را در دل داستانی سرشار از غم و درد و رنج و عشق ارائه میدهد، برای «مازن» ناشنوا که در پی مداد رنگی برای بچهها به مدرسه میرود و به شهادت میرسد، زار میزند و با شادی بچهها در آببازی رقص شادی بر پا میکند. با درد آنها از نخوردن ماهیهای مرده حوض همراه میشود و هر روز پا در دل خطر میگذارد و برایشان چیزی برای خوردن پیدا میکند. در عین حال بچهها نیز بازیهای خوبی ارائه میدهند. نور، شیطنت خاصی دارد و «تامر»، پسر نوجوان سرسختیهای یک نوجوان که حس مردانگی در او قوی است را خوب نشان میدهد. «حلا» و «شیرین» هم شیرین زبانیهای خود را دارند و «محمد» مبتلا به سرطان نیز در اکت محدودی که دارد قابل قبول است.
طراحی صحنه سرزمین فرشتهها
طراحی صحنه این فیلم بر اساس آنچه تهیهکننده در جلسه مطبوعاتی فیلم گفته طراحی نیست بلکه ساخت شهر غزه در زیر حملات بی وقفه دشمن است که در اطراف فرودگاه امام خمینی تهران و شهر هشتگرد ساخته شده و آن را تبدیل به یکی دیگر از نقاط قوت فیلم کرده است.
موسیقی نیز همراه و همپای درد و رنج و امید پیش میرود و نقش دراماتیک خود را به خوبی ایفا میکند.
طراحی چهره و لباس نیز همین کارکرد را دارند و «سرزمین فرشتهها» را به یکی از آثار قابل احترام چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر کردهاند.
در پایان باید گفت سرزمین فرشتهها با توجه به سلیقه گیشه شاید در اکران داخلی موفق نشود، ولی میتواند و باید در سینمای جهان فرصت دیده شدن پیدا کند. این دیده شدن کمک میکند همراهی و همدردی ایران با فلسطینیان صرفا در بعد سیاسی بروز پیدا نکند و جهان باور کند نام هنرمند ایرانی نه تنها پای بیانیههای سیاسی حمایت از فلسطین است، بلکه بیش از آن پای بُعد تولید آثار هنری درباره قضیه فلسطین ایستاده است و این آثار را در حافظه تاریخی بصری کشور نیز به یادگار میگذارد.
لینکهای مرتبط
ریویو: نقد و نظری به فیلم «در آغوش درخت» ساخته «بابک خواجه پاشا»
ویدئو: نقد و بررسی فیلم «در آغوش درخت» ساختهی «بابک لطفی خواجه پاشا»