مجله میدان آزادی: به بهانهی فرارسیدن بهار و به شادباش طراوت آن، قصد داریم تا ستونی را برای «فهرستهای آثار نوروزی» درنظربگیریم. در نخستین مطلب از این ستون، فهرستی از آهنگهای بهاری را ارائه میکنیم که مناسب احوال خوب این روزهاست. این فهرست را به قلم آقای «صدرالدین عالینژاد» بخوانید.
بهار برای انسان ایرانی خاصترین فصل است، گواهش هم فراوانی شعر و ترانه و موسیقی درمورد این فصل در تاریخ هنر ایران با رنگها و فضاهای گوناگون است: بهاریههای شاد، بهاریههای غمگین، بهاریههای نو و بهاریههای کهن. این روزها از شبکههای تلویزیونی تا شبکههای اجتماعی، همگی مدام در حال پخش آهنگهای پاپ با موضوع بهار و نوروزند؛ این شد که ما تصمیم گرفتیم فهرست پیشنهادی موسیقی بهاریمان فقط از موسیقی سنتی ایرانی باشد . هم آهنگهای قدیمی درمورد بهار و هم آهنگهای جدیدتر.
در ادامه ده تصنیف از موسیقی سنتی و دستگاهی ایرانی میشنوید که هرکدام حال و هوای خاص خودشان را دارند؛ یعنی در انتخاب این آهنگهای بهاری جدا از اهتمام بر زیبایی، سعی شده آهنگها هم در آهنگسازان، هم خوانندگان، هم شاعران، هم حال و هوای شعرها، هم زمان اجرا و هم حتی تا حدودی دستگاههای موسیقی دارای تنوع باشند. یعنی دستگاههای ماهور، شور، ابوعطا، بیات اصفهان، دشتی، سهگاه، راست پنجگاه و همایون.
خوانندگان این آهنگهای بهاری و نوروزی عبارتاند از : غلامحسین بنان، نادر گلچین، محمدرضا شجریان، ایرج بسطامی، بیژن بیژنی، افسانه رسایی، جسیکا کنی، همایون شجریان، علیرضا قربانی، پوریا اخواص و کاوه یوسفزاده. آهنگسازان: روح الله خالقی، غلامحسین درویش، کامبیز روشنروان، حسین علیزاده، حسین عمومی، داریوش طلایی، صادق چراغی، مهدی خالدی، حمید متبسم و سهراب پورناظری.
ده آهنگ بهاری و تصنیف زیبا درباره بهار را در ادامه بشنوید:
بهترین تصنیفها و آهنگهای بهاری
1. آمد نوبهار
آلبوم: آمد نوبهار | دستگاه: آواز اصفهان | شعر: اسماعیل نواب صفا | آهنگساز: مهدی خالدی | اجرا: فرهاد فخرالدینی و گره کر تلویزیون | خواننده: نادر گلچین
متن ترانه:
آمد نوبهار ، طی شد هجر یار/ مطرب نی بزن، ساقی می بیار/ بازآ ای رمیده بختِ من/ بوسی ده دلِ مرا مشکن/ تا از آن لبانِ میگونت/ مِی نوشم به جایِ خون خوردن/ خوش بود در پای لاله/ پر کنی هر دم پیاله/ ناله تا به کی؟/ خندان لب شو، همچو جامِ می/ چون بهار عشرت و طرب/ باشدش خزانِ غم ز پی/ بر سرِ چمن قدم بزن/ می بزن به بانگ چنگ و نی
2. نغمهی نوروزی
آلبوم: نغمه نوروزی | دستگاه: شور | شعر: رهی معیری | آهنگساز: روحالله خالقی | خواننده: غلامحسین بنان
متن ترانه:
گل من بستان، گشته رویت/ چمن از گل شد، چون سر کویت/ بلبل از مستی/ هر نفس نغمهای سر کند/ سبزه درگیرد، روی صحرا را/ لاله آراید چهر زیبا را/ قطرهی باران چهرهی لاله را تَر کند/ با مینای می آماده کن نی را/ هان مطرب بزن، ساقی بده می را/ کز بلبل آید نغمه نوروزی/ پر کن قدح با شادی پیروزی/ دلدادگان را ای گل صَلا ده/ جامی ز ما گیر، جامی به ما ده/ نوگلی پیدا، در بهاران کن/ روی و مویش را بوسهباران کن/ هر دم از شادی خنده زن، باده خور پای گل/ لاله گر خواهی، آتشینرویش/ سنبل ار جویی، تار گیسویش/ گل اگر باید چهرهی او نگر جای گل/ شد فصل گل و من دور از آن ماهم/ ای سرو روان، وصلت به جان خواهم/ بازآ که چون گل، در کنارم باشی/ در نوبهاران، نوبهارم باشی
3. گل پامچال
آلبوم: ایران زمین | دستگاه: دشتی | شعر: سیدجعفر مهرداد | آهنگ: بر اساس یک نغمهی قدیمی گیلکی | تنظیم و بازسازی: کامبیز روشنروان | خواننده: بیژن بیژنی
متن ترانه:
گل پامچال! گل پامچال! بیرون بیا، بیرون بیا فصل بهاره، عزیز موقع کاره/ شکوفانه شکوفانه غنچه وا شده غنچه وا شده/ بلبل سر داره، عزیز موقع کاره/ بیا بریم نغمه بخوانیم دانه بنشانیم موقع کاره/ بیا بریم نغمه بخوانیم دانه بنشانیم فصل بهاره/ شب مهتاب شب مهتاب آیم و آیم، آیم و آیم/ ای جان دلبر عزیزم ای جان دلبر/ به قربونت چشم ایوونت نازنین دلبر عزیزم ای جان دلبر/ بیا بریم نغمه بخوانیم دانه بنشانیم موقع کاره/ بیا بریم نغمه بخوانیم دانه بنشانیم فصل بهاره
4. بوی نوروز
آلبوم: بوی نوروز | دستگاه: سهگاه | شعر: سعدی | آهنگساز: حمید متبسم | خواننده: ایرج بسطامی
متن ترانه:
برآمد باد صبح و بوی نوروز/ به کام دوستان و بخت پیروز/ مبارک بادت این سال و همه سال/ همایون بادت این روز و همه روز/ نکویی کن که دولت بینی از بخت/ مبر فرمان بدگوی و بدآموز/ چو آتش در رخت افکند گلنار/ دگر مجمر منه آتش میفروز/ بهاری خرم است ای گل کجایی/ که بینی بلبلان را ناله و سوز/ چو آتش در رخت افکند گلنار/ دگر مِجمر منه آتش میفروز/ چو نرگس چشم بخت از خواب برخاست/ حسد گو دشمنان را دیده بردوز
5. پیام نسیم
آلبوم: پیام نسیم | دستگاه: آواز ابوعطا | شعر: حافظ | خواننده و آهنگساز: محمدرضا شجریان
متن ترانه:
ز کوی یار میآید نسیم باد نوروزی/ از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی/ چو گل گر خردهای داری خدا را صرف عشرت کن/ که قارون را غلطها داد سودای زراندوزی/ به صحرا رو که از دامن غبار غم بیفشانی/ به گلزار آی کز بلبل غزل گفتن بیاموزی/ جدا شد یار شیرینت کنون تنها نشین ای شمع/ که حکم آسمان این است اگر سازی و گر سوزی/ مِیی دارم چو جان صافی، صوفی میکند عیبش/ خدایا هیچ عاقل را مبادا بختِ بد روزی
6. سرود گل
آلبوم: سرود گل | دستگاه: راست پنجگاه | شعر: فریدون مشیری | آهنگساز: حسین علیزاده | اجرا: گروه همآوایان | خوانندگان: افسانه رسایی و پوریا اخواص
متن ترانه:
بوی باران، بوی سبزه، بوی خاک،/ شاخههای شسته، بارانخورده، پاک/ آسمان آبی و ابر سپید/ برگهای سبز بید/ عطر نرگس، رقص باد/ نغمهی شوق پرستوهای شاد/ خلوت گرم کبوترهای مست/ نرمنرمک میرسد اینک بهار/ با همین دیدگان اشکآلود/ از همین روزن گشوده به دود/ به پرستو، به گل، به سبزه درود/ به شكوفه، به صبحدم، به نسیم/ به بهاری كه میرسد از راه/ چند روز دگر به ساز و سرود/ ما كه دلهایمان زمستان است/ ما كه خورشیدمان نمیخندد/ ما كه باغ و بهارمان پژمرد/ ما كه پای امیدمان فرسود/ ما كه در پیش چشممان رقصید/این همه دود زیر چرخ كبود/ سر راه شكوفههای بهار/ گریه سر میدهیم با دل شاد/ گریهی شوق، با تمام وجود
7. بهار دلکش
آلبوم: جلوه گل | دستگاه: همایون | شعر: ملک الشعرا بهار | آهنگساز: غلامحسین درویش (درویش خان) | تنظیم و نوازندگی تار: داریوش طلایی | خواننده: علیرضا قربانی
متن ترانه:
بهار دلکش رسید و دل به جا نباشد/ از آن دلبر دمی به فکر ما نباشد / در این بهار ای صنم بیا و آشتی کن / که جنگ و کین با من حزین روا نباشد / صبحدم بلبل بر درخت گل خدا به خنده می گفت/ نازنینان را، مهجبینان را، خدا وفا نباشد/ اگر که با این دل حزین تو عهد بستی / حبیب من، با رقیب من چرا نشستی / چرا دلم را عزیز من از کینه خَستی / بیا در برم از وفا یک شب، ای مه نَخشب/ تازه کن عهدی خدا که برشکستی
8. بهار
آلبوم: سال نو سلام | دستگاه: ماهور | شعر: هوشنگ ابتهاج | آهنگساز: صادق چراغی | خواننده: کاوه یوسفزاده
متن ترانه:
بهارا تلخ منشین! خیز و پیش آی/ گره وا کن ز ابرو، چهره بگشای/ بهارا خیز و زان ابر سبکرو/ بزن آبی بهروی سبزهی نو/ سر و رویی به سرو و یاسمن بخش/ نوایی نو به مرغان چمن بخش / بر آر از آستین دست گلافشان/ گلی بر دامن این سبزه بنشان/ گریبان چاک شد از ناشکیبان/ برون آور گل از چاک گریبان/ نسیم صبحدم گو نرم برخیز/ گل از خواب زمستانی برانگیز/ بهارا دامنافشان کن ز گلبن/ مزار کشتگان را غرق گل کن/ بهارا از گل و می آتشی ساز/ پلاس درد و غم در آتش انداز/ بهارا شور شیرینم برانگیز/ شرار عشق دیرینم برانگیز/ بهارا زنده مانی، زندگیبخش/ به فروردین ما فرخندگی بخش / بهارا، شاد بنشین، شاد بخرام/ بده کام گل و بستان ز گل کام/ دگربارت چو بینم، شاد بینم/ سرت سبز و دلت آباد بینم/ هنوز اینجا جوانی دلنشین است/ هنوز اینجا نفسها آتشین است/ مبین کاین شاخهی بشکسته خشک است/ چو فردا بنگری، پر بید مشک است/ مگو کاین سرزمینی شورهزار است/ چو فردا در رسد، رشک بهار است/ بر آید سرخ گل، خواهی نخواهی/ وگر خود صد خزان آرد تباهی/ بهارا، شاد بنشین، شاد بخرام/ بده کام گل و بستان ز گل کام/ میان خون و آتش رهگشاییم/ ازین موج و ازین توفان برآییم/ دگربارت چو بینم، شاد بینم/ سرت سبز و دلت آباد بینم/ به نوروز دگر، هنگام دیدار/ به آیین دگر آیی پدیدار/ بهارا شور شیرینم برانگیز/ شرار عشق دیرینم برانگیز
9. نوروز
آلبوم: ایران من | دستگاه: دشتی | شعر: اسحاق انور | آهنگساز: سهراب پورناظری | خواننده: همایون شجریان
متن ترانه:
مست و غزلخوان زد، حلقه به در نوروز/ چهره گشاید بهار روز من است امروز/ چشمه به جو آمد، می به سبو آمد/ از نفس حافظ فال نکو آمد/ مژدهی عید آمد بخت سعید آمد/ مشت زمین وا شد سبزه پدید آمد/ سبزهی یار آمد عطر مسیحایی گیسوی نگار آمد/ قفل غزل وا شد هلهله در هلهله آواز پرستوی بهار آمد/ خلد برین آمد فصل شکوفایی رویای زمین آمد/ کار دل عشاق سکه شد و سین مَحبت به سر سفرهی سین آمد/ شور بهاران شکافت از دله ویرانهها/ خال تب گل ببین بر تن پروانهها/ نو شدن از کهنگی، موسم شیدایی است/ در تن و جان بهار روح اهورایی است/ تخت چمن سبزهی دولت جمشید شد/ همت کوروش بلند بار دگر عید شد/ موسم شیدایی است/ فرصت مجنون شدن از جلوهی لیلایی است/ پیک بهاران رسید/ فصل فراوان شدن میوهی گمگشتهی زیبایی است/ بانگ طرب، ساز کن حنجره در حنجره آواز کن/ شور به الحان فکن از ره سلمک گذری هم به سراپردهی شهناز کن/ مست و غزلخوان زد، حلقه به در نوروز/ چهره گشاید بهار روز من است امروز/ چشمه به جو آمد، می به سبو آمد/ از نفس حافظ فال نکو آمد/ تخت چمن سبزهی دولت جمشید شد/ سال کهنسال رفت بار دگر عید شد
10. آوای بهار
آلبوم: آوای بهار | دستگاه: بیات اصفهان | شعر: عطار | آهنگساز: حسین عمومی | خواننده: جسیکا کِنی و حسین عمومی
متن ترانه:
ای بلبل خوشنوا فغان کن/ عید است نوای عاشقان کن/ چون سبزه ز خاک سر برآورد/ ترک دل و برگ بوستان کن/ بالشت ز سنبل و سمن ساز/ وز برگ بنفشه سایبان کن/ چون لاله ز سر کُلَه بینداز/ سرخوش شو و دست در میان کن/ بردار سفینهی غزل را/ وز هر ورقی گلی نشان کن/ صد گوهر معنی ار توانی/ در گوش حریف نکتهدان کن/ وان دم که رسی به شعر عطار/ در مجلس عاشقان روان کن/ ما صوفی صفهی صفاییم/ بیخود ز خودیم و از خداییم
پینوشت:
بیشتر قطعاتی که در این فهرست آمدهاند، در آلبومهای موسیقی منتشر شدهاند و هماکنون نیز در فروشگاهها یا پلتفرمهای فروش اینترنتی قابل دسترسی و خریدند؛ پیشنهاد میکنیم در صورت پسندیدن هر قطعه، آلبوم کامل آن را از هر فروشگاهی که صلاح میدانید خریداری کنید تا از هنرمندان ایرانی حمایت کنید.
مطالب مرتبط:
فهرست: ده آهنگ از بهترین آهنگهای بهاری بیکلام از موسیقی جهان