مجله میدان آزادی: امروز بیستودوم آبان ماه، سالروز تولد بازیگر سرشناس زن ایرانی، «گلاب آدینه» است. به همین مناسبت ما در مجله میدان آزادی فهرستی از بهترین نقشآفرینیهای این بازیگر محبوب جمع کردهایم که در ادامه آن را به انتخاب و مقدمه پروانه شمسآبادی بخوانید:

«گلاب آدینه» بازیگری صاحب سبک است که به تکرار خود تن نداده است. آدینه در اجراهای تاریخی، خانوادگی، طنز و ... با تسلط بالا بر زبان بدن و بیان، آن نقش را به یک مرجع آموزش بازیگری تبدیل میکند. برای گلاب آدینه به عنوان یک بازیگر حرفهای، نقش اول بودن مهم نیست، اینکه او بیشتر کارهای درخشانش را در نقش مکمل آفریده است گواه این موضوع است. امروز ۲۲ آبان به مناسبت سالروز تولد او فهرست بهترین نقشآفرینیهای گلاب آدینه را تهیه دیدهایم. در تهیه این فهرست، کارهای تئاتر گلاب آدینه در نظر گرفته نشده است.

۱. افسانه سلطان و شبان (سریال داریوش فرهنگ، ۱۳۶۲–۱۳۶۳)
این مجموعهٔ تلویزیونی که در زمان پخش خودش به یکی از پرمخاطبترین کارهای تلویزیون تبدیل شد، داستان سلطانی را روایت میکند که در یک شب با شبان گله عوض میشود و از این جابهجایی موقعیتهای طنز و انتقادی بیرون میآید. گلاب آدینه در آن نقش سلطانبانو را بازی میکند؛ یعنی زنی که در دربار قدرت دارد ولی همزمان گرفتار تشریفات و مناسبات آن است. بازی او در این کار با معیارهای امروزی سنجیده نمیشود چون اجرای تلویزیونی آن سالها، با دکور ثابت و دیالوگمحور، مجال جزئیات ریز را کم میداد؛ اما آدینه همانجا نشان داد میتواند در قالب نقش مکمل و در دل موقعیت طنزآمیز سلطانبانوی پادشاه اصلی و سلطانبانوی پادشاه قلابی بودن، از پس کار بربیاید.

۲. روسری آبی (رخشان بنیاعتماد، ۱۳۷۴)
فیلم «روسری آبی» روایت زنی کارگر به نام «نوبر» (با بازی فاطمه معتمدآریا) و داستان عاشقانه او با صاحبکارش است. «گلاب آدینه» در این فیلم نقش «کبوتر»، یکی از زنان کارگر و دوست صمیمی نوبر را بازی میکند. نقشی فرعی که در فیلمهای اینچنینی ممکن است فقط برای پر کردن قاب استفاده شود. آدینه اما کبوتر را به خوبی بازی میکند و مقاومت روزمره او برای زندگی اقتصادی و مشکلات ظاهری و تنهاییاش را بدون هیچ جلب توجه و بیرون زدن از قاب اجرا میکند. آدینه برای نقش کبوتر، سیمرغ بهترین بازیگر نقش مکمل زن را گرفت.

۳. زیر پوست شهر (رخشان بنیاعتماد، ۱۳۷۹)
«زیر پوست شهر» باز هم از همکاریهای «درخشان رخشان بنیاعتماد» کارگردانهای «گلاب آدینه» است. این فیلم زندگی یک خانوادهٔ کارگری را در آستانهٔ انتخابات مجلس دنبال میکند. گلاب آدینه در نقش «طوبی» زن کارگر و مادر خانواده میخواهد ستون خانوادهاش را حفظ کند. خانوادهای که هرکدام از اعضایش راه خود را میرود و بیشتر به فروپاشی نزدیک میشود. بازی او در این فیلم پرتحرک و پرگفتوگو نیست؛ بیشتر با نگاهها و سکوتهایی که فشار را نشان میدهند و گاه در لحظههای بحرانی به فروپاشی میرسند همراه است. این نقش یکی از محکمترین نمونههای بازی او در ژانر اجتماعی است.

۴. مهمان مامان (داریوش مهرجویی، ۱۳۸۲)
«عفت» مادری بیمار و کمبضاعت، خبردار میشود خواهرزادهاش با تازه عروسش به دیدنش میآید. عفت میخواهد آبروداری کند، در حالی که در یخچالش چیزی برای پذیرایی نیست؛ تعارف بیجای شوهرش هم کار را به جایی میرساند که مهمانها برای شام میمانند. «گلاب آدینه» در این فیلم از دو ابزار اصلی استفاده میکند: بدن و ریتم. نفسنفس زدنها، رفتوآمدهای شتابزده در راهرو و آشپزخانه، و آن لباس و دمپاییهای قاچخورده که با آنها راحت است، همه در خدمت ساختن زنی است که هم شرم آبرو دارد و هم در اوج استیصال دست از تلاش برنمیدارد. او خودش گفته برای این نقش از زنانی الگو گرفته که در خانهٔ خودش یا اقوامش کار میکردهاند. نتیجه، اجرایی است که در آن خنده و اضطراب همزمان پیش میروند و تماشاگر را قانع میکند این زن واقعاً ساکن همان کوچه است. این نقش برای آدینه نامزدی سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول زن جشنوارهٔ فجر را همراه داشت.

۵. وقتی همه خواب بودند (فریدون حسنپور، ۱۳۸۴)
این فیلم در فضای سالهای پس از جنگ و در روستایی کوچک در شمال کشور میگذرد. گلاب آدینه در آن نقش بیبی را بازی میکند؛ نقشی که در ساختار درام، کارکردش انتقال حرفهای ناگفته است. بازی آدینه در اینجا از جنس بازی «کمحرکت» است: نشستن، سکوت، نگاه و چند جملهٔ کوتاه. حضور او در قاب، حتی وقتی حرف نمیزند، حس یک ناظر آگاه و باتجربه را میدهد که به فضای فیلم عمق بدهد. بازی بدنی او که تقلیدی از آناتومی زنان پیر مناطق مرطوب است نیز قابل توجه است. آدینه برای این تقش نامزد دریافت سیمرغ بلورین بازیگر زن شد.
.jpg?ver=PIa8WfhUlTJtwaCkzVyHuw%3d%3d)
۶. زرد قناری (رخشان بنیاعتماد ۱۳۶۷)
«زرد قناری» یک کمدی اجتماعی است و اولین همکاری آدینه و بنیاعتماد. گلاب آدینه در این فیلم نقش زنی واقعبین را در برابر مردی سادهلوح و خیالپرداز بازی میکند. زنی واقعبین که اکتهای خیلی زیادی هم ندارد اما با رفتار و حرکات ظریف خود، در بازنمایی شخصیت همسر که نقطه مقابل اوست کمک میکند. آدینه برای زرد قناری نامزد دریافت سیمرغ نقش اول زن شد.

۷. من دیهگو مارادونا هستم (بهرام توکلی ۱۳۹۳)
گلاب آدینه در این فيلم نقش مادری را دارد که در حاشیهٔ ماجرا میایستد، اما تصمیمها و سرخوردگیهای پسرش را از نزدیک دنبال میکند. آدینه در این فیلم لحن را کمی سبکتر و روزمرهتر میکند و از آن حالت سنگین و تراژیک فیلمهای بنیاعتماد فاصله میگیرد. آدینه برای من «دیهگو مارادونا هستم» نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن شد.